YiNtatheli kaMthunywa
“Abasagezi, sebegugile bebancane.
Sebetshona emavinkilini benatha utshwala bezigubhu lobu.
Kuyasidanisa lokhu …”
La ngamazwi kamfundisi wenkonzo yeZion, uMnumzana Noah Nare oxhumane lephephandaba likazulu ebalisa ngokuthi abazali bakhathazekile ngabafana abasakhulayo emaphandleni aseGwanda nanko phela sebedanela etshwaleni obutshiphileyo, obungekho emthethweni.
Utshwala lobu, buphakathi kwezigubhu ezincinyane njalo bubizwa ngokuthi “yintshengu” lasemadolobheni.
Kuzwakale ukuba ‘intshengu’ le isidume emaphandleni aseGwande abalisela iGuyu, iChelesa, Sengezane, Garanyemba, Cornerline leseSamlodi.
“Utshwala lobu obutshisayo obuthengiselwa emagabheni amancane ngentengo ephansi obubizwa ngokuthi yintshenku sebudale ukuthi abasakhulayo badakwe baze balale emabhawa,” kutsho uMnu Nare.
UMnu Nare uthe kunsuku ezilandelayo, abakhokheli bamabandla ezokholo, izakhamizi, amapholisa lababalisi bazakuba lomhlangano, kudingwe icebo.
Iphephandaba likazulu lidingisise ngotshwala lobu kwatholakala ukuba bubiza iR10, kumbe $1 okubili.
Kubikwa abantwana beGwanda bakutshaya indiva ukuthi utshwala lobu abuhlolwanga ngabezempilakahle.
“Bafuna ukudakwa ngesikhathi esifitshane, qede lapho badelele abazali emakhaya.
Ungabona abanye babo uyaphosa uthi sebengamakhehla, ikanti yikunatha utshwala.
“Ububi bakhona yikuthi sekudakwa labantwana besikolo.
Kwesinye isikhathi uyabe usithi umntwana udiniwe kanti udakwe butshwala lobu.
Kubuhlungu mani.
Bengadakwa bayalwa futhi,” ngumfundisi lo.
UMnumzana Mkhululi Douglas Sibanda oyisakhamuzi seChelesa uthe sebesehluleka ukuthenga ukudla ezitolo bekhululekile.
“Abafana laba esikhuluma ngabo ngabantwabethu.
Bayahlupha bekucele imali befuna ukuyathenga into zabo lezi.
“Sicela abezomthetho bangenele.
Lathi abadala sesinatha nzima, sesaba lokukhipha imali,” kutsho uMnu Sibanda.
Ezinye izakhamuzi zithe zilombono wokuthi uHulumende ajezise izitolo ezithengisela abantwana utshwala.
“UHulumende kavale lokhu.
Yena lo othengisa utshwala lobu kabotshwe.
Kulindwe bani?
Babulala ikusasa labantwabethu sikhangele.
Kuvele njalo ukuthi intsha yeGwanda le isinatha lezinye izidakamizwa ezibalisela umithi wokukhwehlela lamaphilisi.
Ukukhonona komphakathi weGwanda kuze ngesikhathi uHulumende ebike ukuba ukhathazekile ngesimilo sentsha yakuleli esithanda ukudakwa.
UMongameli welizwe uEmmerson Mnangagwa wafunga ngomnyaka odluleyo ukuthi kuzamele kuvinjwe ukuthengiswa kwezidakamizwa.
UHulumende wabumba ikhomithi yokuqhuba lumkhankaso ikhokhelwa lugatsha lwe-Public Service, Labour and Social Welfare.




