Kuloba uCornelius Luphahla – BAKAMALANDELA sesifikile isikhathi sokulima okuyiso abantu abanengi abaphephela khona. Lesisikhathi sidinga ukuthi indoda ibone ukuthi ilenkomo, amajogwe ibuye yazi njalo ukuthi ilenkabi eziqinileyo.
Inkabi lezi abanye basuka behluleke ukulima ngenxa yokuthi zingathambanga. Angithi kwakuthi nxa ubona ukuthi inkabi iyala ukuthamba uzame amanye amacebo ukuze ithambe. Lokhu-ke kwakubakhathaze abantu ukuthi bakwenze njani baphethe bebulawa yindlala ngenxa yokuhlanya kwenkabi.
Njengoba inkomo iyinyamazana kambe kungabalula kanjani ukuthi ithambe? Kufanele indoda iqale iginqe sibili ize iphethe ngokuzama amanye amacebo okuyithama. Lapho-ke ungayithama kuhle iyathamba ncantsha.
Zinengi ke izinto ezenziwayo ukuze inkabi ithambe kodwa lokhu kuya ngomuntu ukuthi ngubani njalo ukholelwa kukuphi. Abanye bavame ukuthi bathathe amafutha enhlathu bawagcobe emajogweni kuthi abanye bathatha amafutha embulumakhasana. Wonke amafutha la ayasebenza sibili ngoba inhlathu lembulumakhasana konke kuthule njalo akuvamanga ukunyakaza nxa kungazange kwaqalwa muntu.
Amafutha la ayagcotshwa njalo lasemchilweni wokubopha inkabi ukuze nxa uyibopha ihle ichume. Inkomo ezenziwe njalo yizo-ke ozithola zibotshwe ngabantu besifazana bazikhulule egangeni babuye njalo bazibophe. Lokhu akwaze kwenzakala nxa inkomo lezi zingazange zathanjiswa ngamafutha alezinyamazana.
Ekadeni kwakuthiwa ukuthamba kwenkabi kanye lokuhlanya kwayo kudalwa yikuthi ngubani oqale ukuyibopha eyithambisa isaselijongosi. Kwakuthi nxa indoda isaziwa ukuthi ilolaka yayingavunyelwa ukuthi ithambise inkabi ngoba kukholelwa ukuthi inkabi le izafuza yona.
Lokhu kwakusenza ukuthi inkabi zakhona zingaze zahlanya kakhulu yikho nje kwakusiba lembelesi endulo. Khathesi balutshwana abalazo imbelesi njalo abalazo yilabo abasadla ngoludala sibili.
Kwesinye isikhathi abanye babethi nxa bebona ukuthi inkabi zabo ziyala ukuthamba bathathe ikhanda likantulo balomise qede balichole balihlanganise lamafutha enhlathu kumbe awembulumakhasana. Bengenza njalo bayagcoba amajogwe enkabi kanye lamakhuba abo ngesikhathi bengakabophi.
Lokhu yikho ke okwakuzichumisa sibili kuthi nxa inkabi yakhona uyisondelele ifuna ukuyibopha ilalise ikhanda.
Lokhu kulalisa kwayo ikhanda kukholelwa ukuthi iyabe ikuthathele kuntulo ngoba umkhuba wakhe engabona umuntu uyathula alalise ikhanda phansi. Okuhle ngenkabi ezithanjiswe ngohlobo lukantulo yikuthi ziyabe zikhuthele kakhulu ngoba lontulo ukhuthele kabulawa yindlala.
Inkomo ethanjiswe ngohlobo lukantulo uyayibiza ngebizo uyitshele ukuthi iyengena ejogweni uyibone izihambela kuhle wena ulandela emuva. Lanxa inkabi le sithe yaqamula iyazimela uyibophe futhi kungabi ndabazalutho.
Ukuthamba kwenkomo lokhu kuyadalwa njalo yikuthi inkomo zakhona zithuswe ngawuphi umthuso. Nxa umthuso wakho uhlanganiswa lezikhumba zenyamazana ezifana lolinda ngeke zalunga ngoba ulinda kathambanga. Ezithuswe ngaloluhlobo-ke zibathwalisa nzima abanikazi ekulimeni lapha.
Inkomo yakhona ingavele yephule ijogwe kumbe isikeyi kawuyibambi uze uyeyibambela esibayeni. Ezinye zakhona ziyabe zihlaba okokuthi kakho umuntu ongazisondelela. Lezi-ke yizo ezidinga ukuthanjiswa ngendlela elohlonzi sibili.
Ezinsikazi zakhona kazikhabi nje nxa zisengwa zilomuntu phansi. Inkomokazi yakhona ihlanya kusukela iqala ukuzala ize iyeqeda. Lokhu ikwenza nxa ingazange yathanywa ngezinye indlela ezilohlonzi oluphezulu.
Njengoba sesifikile isikhathi sokulima abanye babehle bazifuthe njalo inkabi zabo ngamafutha emvubu ukuze zingaze zacakiswa yikulima.
Amafutha emvubu la ayancedisa njalo ukuthi inkabi zithambe. Ngalokhu-ke kuqakathekile ukuthi abalimi emakhaya bazi ukuthi inkomo zabo zithambile yini ukuze bengabulawa yindlala ngenxa yokuswela inkabi ezithambileyo.
Ungaxhumana lomlobi ku 0737771317, kumbe I WhatsApp ku 0775722298.




