admin
Sikumbuzo Dabengwa
SIYAHLANGANA njalo bafundi silokhu sidingida udaba lwethu lokwakha ubuntu bethu.
Imibuzo esingayithola kumpilo yethu ingadinga ikhono lolwazi ngakho konke okungabhidliza ubuntu bethu ekuphileni kwethu. Amanga ngeyinye yezinto ezibhidliza ubuntu bomuntu.
Ayini amanga? Kuyabe kutheni lapho umuntu eseqamba amanga ebantwini, ebazalini, kubangane kanye lasezikolweni bafundi?
Siyawazi na amagama la alandelayo lokuba asetshenziswa nxa kutheni?
a. Uthathawese/Othathawese.
b. Usomangase/Osomangase.
c. Uhubhubhu lukabhejane
d. Umhlakaza nhlansi
Angabe ekhona amanye amagama esibiza ngawo umuntu othanda ukuqamba amanga esiNtwini.
Akukuhle lokhu bafundi njalo kwenza izinga lesimilo somuntu lehle ngoba umuntu olamanga awungezake wamethemba loba sekutheni.
Amagama la angaphezulu asetshenziswa kuphawulwa umuntu othanda ukuphila ngokuthatha inkulumo kumbe isehlakalo esenzakale kweyinye indawo ayesethula kweyinye indawo. Imvama lowomuntu uyabe esesenga lezimithiyo bafundi eseqamba amanga.
Kwesinye isikhathi uyabe efuna ukuzigeza kucala elithile kodwa kuphange kuvele ukuba ulamanga. Akukuhle lokho bafundi.
Asifundeni ukuhlala sikhuluma iqiniso ngoba liyamkhulula umuntu, ahlale emsulwa, emnene, elesithunzi lesizotha.
Akekho umuntu ofuna ukweyiseka lokubalula. Amanga ayalulaza isithunzi somuntu. Asiqapheleni-ke bafundi.
Asihlolisiseni izehlakalo ezilandelayo.
1 Uhlala uphuzile esikolo ngenxa yokuswelakala kwezimota ekuseni lapho ohlala khona. Ngokuhlala ujezisiwe usutshele ababalisi ukuba uqala uhambise umnawakho esikolo semfundo ephansi.
a) Nxa kungenzakala ababalisi bezwe ukuba ubaqambela amanga bangakuthatha njengomuntu onjani?
b) Udubo lolu ungenza cebo bani ukuba uluqede ngaphandle kokuqamba amanga?
2 Liphiwe umhloliso wokuphela kwenyanga kusifundo esithile. Umbalisi uza lamaphepha empumela yemihloliso yenu. Ngokuswelakala kwenhlanhla awenzanga kuhle. Nguwe lowaya ugoqa masinyane iphepha ulifihla. Nxa abanye bekubuza uqambe imiklomela engayisiyo ukuze bakwesabe njengomuntu ololwazi lezifundo zakho.
Kambe kuhle yini ukuqamba amanga angaka bafundi?Abanye bafihla baze bafihle imiklomelo yabo yokugqiba umnyaka kumbe eyokuphela kwesigaba sakuqala kumbe esesibili semfundo.
Akuqondanga lokhu bafundi ngoba injongo yempumela le yikuba umfundi kanye lomzali bancediseke lapho umfundi ehluleka akhona.
Asizifundiseni ukuma eqinisweni bafundi ukuze sakhe isizwe esihle kusasa bafundi.
Asiqhubekeni kwelizayo ngokwakha ubuntu bethu bafundi.
Online Reporter