UMTHUNYWA

‘UHumende uqinisa inhlelo zokuphakamisa abaswelayo’

Nkosilathi Sibanda

UMPHATHINTAMBO wogatsha lwePublic Service, Labour and Social Welfare u-Edgar Moyo usekhuthaze ukuqiniswa kwenhlelo zokuncedisa abaswelayo, ukulungiselela isigaba sokulima sika-2026/27 lokuqinisa imizamo yokuvulela abasakhulayo amathuba emisebenzi.

Uthe ugatsha lwakhe kumele lutshintshe indlela olusebenza ngayo, lusuke ekulindeni ukuthi kungaba lengozi zilungise umonakalo, kodwa ukuthi luthathe amanyathelo okuvikela imuli ezisengozini lokuqinisa amandla emphakathi.

Ekhuluma emhlanganweni wokuhlaziya lokulungisa uhlelo lokusebenza kogatsha lokubeka iziqondiso zomsebenzi womnyaka ka-2027, uMphathintambo uMoyo uthe ukulungiselela isimo somkhathi esikhangelelwe ukubangelwa yi-El Niño kumele kube yinto eqakathekileyo ukuze kuvikelwe ukutholakala kokudla emakhaya kanye lendlela abantu abaziphilisa ngayo.

“Njengoba sikhangele emnyakeni ka-2027, kumele sikuqakathekise kakhulu ukulungiselela isomiso esizabangelwa yi-El Niño kanye lemisebenzi yokunceda imuli ezithintekayo, impilo yabantu kanye lemiphakathi esengozini,” kutsho uMnu Moyo.

Uthe ugatsha lwakhe kumele luqinise indlela yokunanzelela imuli eziswelayo lokuqinisekisa ukuthi ziyancediswa kungakabi kubi kakhulu.

“Indlela yethu yokusebenza kumele isuke ekulindeni ukuthi umonakalo wenzakale ukuze sincedise, kodwa siqale ukuthatha amanyathelo okuvikela uzulu lokuqinisa amandla emphakathini, ukuze uncedo lufike kulabo abaludingayo kungakabi kubi kakhulu,” kutsho uMoyo.

Uthe lokhu kuzaphumelela kuphela nxa kungaba lokusebenzisana okuqinileyo phakathi kwengatsha zikaHulumende, amakhansili, inhlanganiso ezithuthukisa uzulu, amabhizimusi labakhokheli bomphakathi.

UMphathintambo uMoyo uchaze ngokusetshenziswa kwezidakamizwa lokunatha utshwala obunengi kwabasakhulayo, ukuswelakala kwemisebenzi, ukukhula komnotho, ukuswelakala kokudla emakhaya lokuthuthela kwamanye amazwe ngendlela ezingekho emthethweni njengezinye zezinhlupho ezidinga ukulungisiswa ngokuphangisa.

Mayelana ngokuvulwa kwamathuba emisebenzi, uthe ukusebenza kuhle kohlelo lwe-Labour Market Information System (LMIS) kuqakathekile kakhulu ekuhlanganiseni amathalenta abantu lendingeko zamabhizimusi, ikakhulu ekuvuleleni abasakhulayo amathuba emisebenzi.

Uthe uhlelo lolu luzanceda uHulumende ukuthi ananzelele amacebo adingakalayo emsebenzini, aqondise ukufundiswa kwamathalenta kanye lokuhlanganisa abafuna umsebenzi lamathuba akhona.

Uthe ezinye zezinto eziqakathekileyo ngo-2027 yikuqinisa usizo lwabakhubazekileyo, ukuvikela abantwana lokuqhuba inhlelo zokuthuthukisa umphakathi ukuze kungabi lomuntu otshiywa emuva ekuthuthukisweni kwelizwe.

Ukhuthaze iziphathamandla zogatsha ukuthi zingacini ngokwenza inhlelo kodwa ziqinisekise ukuthi ziyafeza njalo kulokuhlolwa kwempumela yomsebenzi.
Umhlangano wogatsha uyaqhubeka kuliviki.