Online Reporter
Ngiyalamukela bafundi abathandekayo, sihlangana njalo siqhuba izifundo zolimi lomumo. Ngithemba labo ababalethuba lokubala izifundo zolimi lomumo kunyanga edluleyo lenelisile ukwenza umsebenzi ebengeliphe wona.
Ngangithe udinge amanye amabala alitshumi okungafanelanga siwasebenzise ube usuqamba eliyilo eliqondileyo okumele lisetshenziswe. Kulumsebenzi angizukulinika impendulo njengoba ngithemba labo abawenzayo baphuma lamagama amanengi atshiyeneyo. Abangawenzanga lingawenza lumsebenzi, labawenzayo lingaqhubeka lengeze/lidinge amanye alitshumi lengeze ulwazi lwenu.
Nanka amanye amagama elikhuthazwa ukuwaxwaya kumbe ukungawasebenzisi lalawo okumele liwasebenzise esikhundleni/endaweni yawo.
1. Umuntu osebhubhile kakutshiwo ukuthi uyalahlwa kodwa kuthiwa uyabekwa/uyalaliswa/uyalondolozwa.
2. Umuntu kakutshiwo ukuthi uyahuda kodwa kuthiwa ugijinyiswa yisisu kumbe kuthiwe isisu sakhe siyamhambisa.
3. Nxa umuntu esegula kakhulu, esebatshazwa kakutshiwo ukuthi usegulela umuntu kodwa sithi sekusele udokoza kumbe kuthiwe sebangwa lezibi, kumbe kungathiwa uselandulwa.
4. Umuntu olezitho ezadalwa zangabumbeki kuhle ezingafani lezabanye kakutshiwo ukuthi uyisilima kodwa kuthiwa ugogekile kumbe ukhubazekile. Ngokufanayo labo abazalwa belezitho ezingamanga kuhle kakumelanga sibabize ngokuthi yizilima kodwa kwamkelekile ukuthi abagogekileyo, abakhubazekileyo.
5. Umuntu onsundu/omnyama osuka azalwe elejwabu/ibala elimhlophe okwekhiwa yena kumele abemnyama kakumelanga simbize sithi yinkawu kodwa kuthiwa umhlophe.
6. Indawo lapho okulondolozwe khona ositshiyileyo kakutshiwo ukuthi lingcwaba kodwa nxa sitshengisa inhlonipho siyibiza sithi yindlu loba iliba.
7. Nxa umuntu wesifazane ekhangelele ukuthola umntwana kuthiwa uzithwele. Kakulunganga ukuthi ulesisu kumbe ukuthi umithi.
8. Nxa umntwana esehluleka ezifundweni ebambela khatshana/ephuza ukuzwisisa kakutshiwo ukuthi ngudanda kodwa kuthiwa uthathela khatshana.
9. Ukudla nxa sekuhlale kakhulu kungasalungelanga ukudliwa kuthiwa sekonakele kakutshiwo ukuthi sekubolile.
10. Kakuqondanga ukuthi izibunu zikabani kodwa kuthiwa izihlalo.
11. Umuntu kadunusi kodwa uyakhothama
12. Kasithi umfazi kaMoyo kodwa sithi umkaMoyo kumbe unkosikazi kaMoyo loba inina likaMoyo. Ngokufanayo kasithi indoda kababakazi kodwa sithi umkababakazi.
13. Usane kaluhlanzi kodwa sithi luyaphoqoza.
Ngiyalikhumbuza njalo bafundi ukuba ukwenelisa ukukhetha amagama afaneleyo ekukhulumeni kwethu labanye njengokuvezwe ngaphezulu kuzasenza sibe ngabantwana abahloniphayo njalo abahlonitshwa ngabanye njalo kasizukuxabana labanye ekukhulumisaneni kwethu labo. Ezinye ingxabano zidalwa yikungazi ukukhuluma, lo okhuluma laye azwe angathi uyathethiswa abesezonda.
Omunye umuntu angacaphuka ungathi ukudla kwakhe kubolile, kumbe ungathi umntanakhe ngudanda nxa umntanakhe esehluleka esikolo. Landelani indlela eyamkelekileyo eyokukhuluma, likhetha amazwi alolongayo lanxa esitsho into efanayo ukuze kube lokuthula.
