Online Reporter
Sikumbuzo Dabengwa
Siyaqhubeka njalo sidingida udaba lokuhlahlela, ukucubungula, ukuchwayisisa lokuhlaziya ugwalo lwethu bafundi. Silethemba kuviki eliphelileyo sifundile ukuba kwenziwani uma kuhlahlelwa izingwalo. Siyaqhubeka ngezinye zezimpawu zokuhlahlela izingwalo. Nanzi ezinye zazo:-
a) ABALINGISWA
Lapha sikhangela izimilo zabalingiswa ababukeziweyo kugwalo. Sizakhumbula ukuba umlobi uyethula abalingiswa bogwalo lwakhe ebaveza ukuma kwabo esikuthi yisimo sabo. Isimo sona siphawula ukuma kwesithombo somlingiswa. Ukuma komlingiswa okuyisimo umfundi angalokothi akuphambanise lesimilo. Kulomahluko omkhulu.
Isimilo sona siphawula ukuba umlobi umveza enjani umlingiswa kugwalo. Umthetho wona umveza enjani. Umphakathi wona umbona engumuntu onjani. Okuba mqoka yikuba umfundi athi ebala ananzelele konke lokhu ngalowo mlingiswa.
Isimilo somlingiswa ngamunye ngamunye sona siphawulwa yizenzo zakhe kumbe lokhu akukhulumayo. Kwesinye isikhathi isimilo sakhe umlingiswa siyavela ngalokhu akwenza kwabanye abantu kanye lalokhu abanye abambona eyikho khona.
Kusemqoka- ke ukuba umfundi ahlolisise izimilo zabalingiswa elandela ukwethulwa kwakhe ngumlobi egwalweni.
Bakhona abalingiswa abasemqoka kube khona abanye abanonisa ugwalo, abeza babuye basithele bangadlali indima ende. Sekusiya ngaye umlobi kodwa umfundi kabahlole bonke funa lalo ongekho mqoka adingakale emhlolisweni.
INJONGO / INHLOSO
Lapha sikhangela kabanzi lokhu okwenze umlobi wasukuma phansi wathatha usiba lwakhe waloba ngodaba aloba ngalo. Ujongeni? Abanye bathi uhloseni? Lokhu akuletha kuZulu ngumbiko bani? Nxa umfundi ephendula yonke le imibuzo usuke aphume layo injongo yomlobi.
Kuyenzeka zibenengi kulandela izehlakalo ezithile kugwalo. Kugwalo uMendo, angabe ehloseni ebantwini ngokulandisa ngomendo? Ujongeni ngabobaba abasebenza batshiye omkabo emakhaya? Uhloseni ngamantombazana athatha isinqumo ngokwenda bengahlolisisi ababathathayo.
Uhloseni ngalabo abafunda kuqala bazimele ngenyawo zabo zombili? Kunengi okungahloswa ngumlobi kugwalo. Akuvezwe ngumfundi ngezehlakalo ezithinta umphakathi.
c) IZIFUNDO
Lapha sisuke sikhangele lokhu umfundi akufundileyo kugwalo. Kuyini okulethwa ngumlobi ongangena lakho empilweni uthi usukwazi? Osukufumbethe kambe kuyini emva kokubala lolugwalo?
Isihloko sona siyazitsho. Izehlakalo zona zikufundisani? Abalingiswa bona bakufundiseni? Kunengi ongaphuma lakho ukufundile kube ngumphako empilweni yakho.
Nxa izifundo zikhangelwe kuhle ziyalugoqa ugwalo ekuhlahleleni. Kungakho kuqakathekile ukuphuma lazo izifundo bafundi.
d) INDIKIMBA
Lapha sikhangela umbiko owethulwa ngumlobi kulolugwalo emphakathini. Umlobi kugwalo uMendo, ubikani ngomendo. Ubikani ngamadoda abuye alethe mbiko bani ngezihlobo zalabo abathatheneyo.
Omama bona ubika mbiko bani ngabo? Abantwana bona- ke? Konke lokhu leminye imibiko kuveza izindikimba zogwalo. Zona ziyatshiyana ngogwalo ngogwalo. Kuhle- ke ukuba lazo zihlolisiswe izindikimba zezingwalo bafundi. Asihlanganeni kwelizayo.
