Ethel Ncube
KULENINA leSeafield eNyamandlovu okuzwakale ukuba lilomangoye obhoda izibaya zezakhamizi esenga uchago lwenkomo osekubangela ukuthi zingehlisi kuhle njalo zingazali.
Izakhamizi zakuVillage 1 esiqintini lesi zilokhu zingakukholwa ukuthi uBessie Nyathi ohlala ngaphansi kukaSobhuku uEbiadi Dube ubegcina umangoye lo osehluphile.
UMthunywa uzwe ukuthi umangoye lo ubethi engasenga inkomo lezi uchago ahambe lalo kuNkszn Nyathi elufake egabheni.
Kuzwakale ukuthi ngenxa yokuba izakhamizi zonke bezikhala ngesililo sinye kumaviki amabili edluleyo zabopha iqhinga lokuthi kudingwe usiyazi azodingisisa ngento ebangela ukungehlisi kwenkomo lezi kanye lokungazali kukanti ebezizala beziphunza.
Iphephandaba likazulu livakatshele esigabeni lesi ngempelaviki ukuze lizwisise ngodaba lolu.
UMnumzana Lovemore Dewa oyisakhamuzi kule indawo uthe bebengasakwazi ukusenga ngoba nsukuzonke iziganu bezibuya zitshaya ibhungayezi zivela ezibayeni ngenxa kamangoye lo.
“Inkomo zethu besezingasazali kuhle lapha njalo lochago siswela nje olwetiye njengabantu abafuyileyo. Osiyazi laba basincede kakhulu ngoba bathe kulesakhamuzi esilomangoye osenga uchago lwenkomo zethu,” kuchaza uMnu Dewa.
Intatheli ibuye yaxhumana lesinye njalo isakhamuzi seSeafield, uThando Lunga yena obike ukuba ugogo uMaNyathi wabuya esisitheka lomangoye wakhe enkundleni obebathwalise nzima.
“Osiyazi bathi kayethatha umangoye wakhe abuye laye ngoba usenga inkomo zabantu esigabeni wavuma.
“Umangoye lo kukhanya ubelegabha lapho afaka khona izinto ayezithatha kuzakhamizi ngoba uMaNyathi wabuya lomangoye legabha lelo ekufake esakeni,” kuchaza uLunga.
Kubikwa umangoye lo watshiswa phambi kwenkundla.
Iphephandaba likazulu likhulumisane logogo uMaNyathi ocatshangelwa ukuba nguye olomangoye obesenga inkomo zabantu njalo wavuma ukuthi watshiswa.
“Mina umangoye wami wacatsha ngahamba ngayadinga omunye, onguye otshisiweyo. Osiyazi laba bathi umangoye wami uyaganga ebantwini kumele abulawe.
“Ukuthi umangoye lo ngubani oganga ngaye akuzange kukhulunywe kodwa esinye isakhamuzi sangilanda sangibikela ukuthi izinto ezisenga inkomo zabantu ngezami,” kutsho uNkszn Nyathi.
Uqhubekele phambili esithi ulesimanga ngoba yena wahambisa umangoye wakhe kodwa sekulomunye osemhlupha emzini wakhe.
“Bengithi ngizakuya emapholiseni ukuthi ngiyebika ukuba osiyazi ngababhadala ngengubo lokunye bethi balungisa umuzi wami kodwa nanku okunye okumangoye sekungithwalele ubhulo lapha ekhaya. “Sengilala ngibeke imbiza ezilokudla endlini lapho engilala khona ngoba ngingatshiya emkulwini loba ngivalile kuvuka kungelalutho okutsho ukuthi ngabhadalela amahala,” kulandisa uNkszn Nyathi.
Intatheli ibuye yaxoxisana lomlisa wakule indawo uTshakalisa Ncube yena oveze ukuba osiyazi babekhona esigabeni belungisa okuhluphayo.
“Sabiza osiyazi esigabeni ngoba kulezinto ezinengi ezenzakalayo kodwa mhla zikhutshwayo ngangingekho.
“Ababekhona bathi kwakhitshwa omangoye, inyoka, okhomane lokunye kutshiswa ngoba kuthiwa zimpahla ezisetshenziswa ubuthakathi,” kuphetha uMlisa uNcube.




