UMBONO: Ubude abuphangwa mankazana, bulobungozi

ABANTWANA bakulezinsuku bayaphanga ukuya emacansini. Inhlanganiso ezibona ngezempilakahle kazulu langokuphathwa kwabantwana seziphawule imbiko eminengi eveza ukuthi abantwana sebephatheka kwezocansi masinyane.

Kambe kubizwa kuthiweni nxa umntwana oleminyaka elitshumi esiya emacansini? Lo ngumbuzo onzima ukuphendula kodwa izenzo zabantwana zitshengisa ukuthi sebegijimela ukukhula. Zinengi indaba ezikhitshwayo kuziqinti ezehlukeneyo lapho abantwana abahlukuluzwa khona emacansini kukanti abanye yibo abathanda izinto ngoba bethandana labantu abadala.

Ezikhathini ezinengi, kucina kuthiwa umntwana uyadlovwa, ikanti lowo mntwana uyabe efuna ukungena emacansini.

Okubuhlungu ngezenzo zabantu abatsha laba yikuba benza lokhu cala celeni, ngoba kabacabangi ngekusasa labo.
Okusuka kudanise kakhulu yikuba inhlolisiso ezenziwa yinhlanganiso yeNational Aids Council (NAC) umnyaka ngomnyaka ziveza ukuba amantombazana aphakathi kweminyaka engu-15 kusiya ku-25 yibo abatheleleka kakhulu ngegcikwane leHIV kunye leminye imikhuhlane ethelelwana emacansini.

Lokhu kubangelwa yikho ukuthi amankazana la athandana lamadoda amadala kulawo athi esuka lapho abesesiyathandana labosowabo okuyikho okulokhu kubangelwa ukumemetheka kwegcikwane lengculazi.

Ubude abuphangwa kodwa abakulezinsuku abantwana sebebade ukwedlula abadala.
Kunhlelo zokuchwayisisa ukumemetheka kwegcikwane leHIV, sekuvele njalo ukuthi abantwana abasakutshayi mkhuba ukuya emacansini.

Endulo bekungumkhuba ukuthi intombi yendela endodeni endala kulayo. Ukudlovwa bekungakhitshwa egcekeni, loba kusaziwa ukuthi licala.

Akusela kukholwa ekuthini uthango ludla amakhomane. Yebo kubuhlungu ukubona abantu okumele bavikele abantwana sebeyibo abaphenduka izitha, kodwa labo abantwana yibo abaqhweba abadala. Ngenxa yokwanda kwabantu abadlova abantwana, sekunzima ukuthi abantu bathembane. Lokuthemba bona abantwana sekusesabisa.

UMthunywa ukholwa ukuba umthetho loba ulesisindo senhlonipho, kumele ungakhohlwa amasiko ngoba yiyo indlela engasetshenziswa ukulwisana lokungena kwamankazana emacansini emancane.

Okungabe kudala ukuthi kubelula ukuba amadoda aqile abantwana kwezocansi yikugqoka kwakulezinsuku.
Ubuntu buqakathekisa ukuziphatha njalo, ngakho kuhle ukuthi inkokheli zethu lanxa zisenza umthetho zifake amasiko lemikhuba yabansundu phambili.

Ukuphanga ezocansi okwenziwa ngabantwabethu kusukela ekulandeleni imikhuba yabelungu. Lamadoda aya emacansini lamankazana asuka athole amandla ngenxa yokuthi abazali abasakhuzi abantwana.

Umthetho ukhona kodwa awusoze usebenze wodwa ekulwiseni ukuphanga kokukhula kwabantwana. Kuqakathekile ukuthi imithetho yethu ikhangelisise ukuthi ingakhulisi abantwana bengazi lutho ngomhlaba. Ukubamba umntwana ngenxa yokuthi ukhangeleka esekhulile kufana lobuthakathi qho.

Nxa sizavumela ukuthi umntwana oleminyaka engu-12 athi yena usefuna ucansi, siyabe sesingabantu abanjani.
Khona ukuthi abantwana sebephangisa ukungena ecansini akwaliwa, uhlupho yikuthi bazenelisa ukuzigcina yini labantwana abazabazala?

Lokhu kubuhlungu ngoba ukuphanga ukuya emacansini kuza lendubo ezinengi. Kulemikhuhlane njalo abantwana bacina besehluleka ukuqeda esikolo.

Okunye okulusizi ngaloludaba yikuthi ngokuphangisa ukuya emacansini, abantwana, ikakhulu amankazana bayaswela umendo. Akwakhiwa imizi.
Kuqakathekile ukuthi abantu bazinuke amakhwapha bahloniphe njalo abanye abantu.

Related Posts

IHerentals ibusa kuzicoco ngoNkwenkwezi

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHerentals College liqhubeke ngokutshengisa ukuthi selingelinye lamaqembu alamandla kuCastle Lager Premier Soccer League ngemva kokuba umqeqetshi walo uCelestino Benza lomdlali uRalph Makanyara Kawondera bethole imiklomelo kaNkwenkwezi. UBenza…

Inkawu yemali icela ukuya emacansini lomniniyo . . . usiphatheleni unikela inkawu ayisebenzisa ‘ukubutha’ imali kwabanye

Gibson Mhaka KULEZINSUKU ilokitshi leCowdray Park koBulawayo seliphenduke laba yindawo egcwele indaba ezimangalisayo ngemva kokuba omunye usiphatheleni eveze inkawu athe isimhlukumeza ngemva kweminyaka eyisebenzisa ukuthathela abanye imali zabo. Indoda le,…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×