Umdeni weWaterfalls, eHarare ubuthe gwaqa ngoMgqibelo uzokhumbula elinye ilunga lawo, uJoshua Muza Tangawabaiwa.
UTangawabaiwa, owayengusomabhizimusi, wazala abantwana abangu-60.
Ngesikhathi etshona, wayeselabazukulu kanye lezizukulwane ezedlula i-100.
Umkhosi lo ubungowokugubha impilo kaTangawabaiwa kwezebhizimusi, ukuzinikela kwakhe emulini, ukholo, ukubekezela kanye lodumo ayelalo ezindaweni ezitshiyeneyo eZimbabwe.
Izikhulumi zithe uTangawabaiwa waphumelela ukufundisa bonke abantwabakhe.
Watshona ngoMfumfu 29 nyakenye, eleminyaka engu-97.
Ezokuzilibazisa beziholwa nguBaba Mechanic Manyeruke, uJonah Chivasa loKuda Mutsvene, okwenze ukuthi uhlelo lube lomoya wenkolo kanye lokuhlanganyela komphakathi.
UTangawabaiwa wazalwa ngoMabasa 28, 1928, njalo wakhulela ebunzimeni ngaphambi kokuba akhe amabhizimusi akhe ezindaweni ezitshiyeneyo zelizwe. Waqala ngokuthengisa izigqoko.
Ngokuhamba kwesikhathi wakha ibizo lebhizimusi elithi “Tangawabaiwa”, njalo wandisa amabhizimusi akhe ahlanganisa izitolo, amasuphamakethe, amabhizimusi otshwala kanye lehotela.
Wayelaseqembu lebhola njalo esebenza njengomgqugquzeli wemidlalo yesibhakela.
UJemitias Dzingiso, oleminyaka engu-88, uchaze uTangawabaiwa njengendoda eyayilenhlakanipho njalo ithanda ukupha.
“Bonke abangane bakaTangawabaiwa baphumelela ukuba lempilo engcono ngenxa yenhlakanipho yakhe kanye lenhliziyo yakhe yokunceda lokwabelana labanye,” kutsho uDzingiso.
Uqhubeke esithi uTangawabaiwa, owayengumBaptist oqotho, wayenikela ngemali emasontweni amanengi eHighfield leWaterfalls.
“Wayelomusa kakhulu njalo enceda abakhokheli abanengi bamasonto. Wayengumfundisi omuhle weLizwi.
UNkulunkulu wabusisa umbuso wakhe wamabhizimusi njalo imfihlo yakhe kwakuyikupha,” kutsho uDzingiso.
Omunye walabo abancedwa nguye, uPastor Rosemary Mangwanya, uthe yena lomkakhe, u-Apostle Stephen
Mangwanya, baphiwa indawo nguTangawabaiwa lapho abakha khona isonto labo.
“Ngilapha ukuzokhumbula lokulandisa ngothando lukaTangawabaiwa owanikela ngesiqinti somhlaba ukuze sakhe isonto lethu,” kutsho uPastor Rosemary.
“Ngikhuleka ukuthi umphefumulo wakhe uphumule ngokuthula okungapheliyo njalo abantwabakhe baqhubeke begcina ilifa alitshiyayo,” utsho njalo.
Indodakazi kaTangawabaiwa eleminyaka engu-65, uTendisa, ichaze uyise njengendoda eyayilothando njalo inakekela abanye.
“Ngazalwa ngesikhathi ubaba eqalisa ukuveza lokufeza amaphupho akhe.
“Wayelothando kakhulu njalo elamandla okuguqula impilo zabantu ababemzungezile zibe ngcono.
“Wayefundisa bonke abantwabakhe ngothando lobunye,” kutsho uTendisa.
Enye indodakazi, uTecla, ithe uTangawabaiwa wahlangana lomkakhe ngo-1957, ngemva kokuba behlangane ngesikhathi esehla ebhasini lesikolo esiya eMorgenster College.
Batshada ngoNcwabakazi 29, 1958.
Uthe indodana yokuqala yalaba bobabili yathunjwa njalo ayizange iphinde itholakale, ubuhlungu athi bahlala labo njengomndeni impilo yabo yonke.
UTecla uthe uyise waqala ukwakha impilo yakhe kanye lesisekelo sebhizimusi ngokuhamba lonke elaseZimbabwe ngebhayisikili, ethengisa izembatho njalo esakha ukwethembana “ngekhasimende elilodwa ngesikhathi.”
Uthe ngemva kokuthola uzibuse, abazali bakhe bathengisa umuzi wabo eHighfield bathenga indawo engaphezu kwama-acre angu-100 eWaterfalls, lapho umuzi womdeni osakhona kuze kube lamuhla. Uthe uyise wayelabafazi abanengi njalo ngesikhathi etshona watshiya abantwana abangu-37, kanye labazukulu lesizukulwane abedlula i-100.
UTecla uthe ukubekezela kukaTangawabaiwa kwahlolwa kanengi, okugoqela ukulahlekelwa yindodakazi yakhe uSusan kanye lomzukulu wakhe uStimbile.
Waphinda walahlekelwa yindodana yakhe uDave eyabulawa ebugebengwini obulodlakela.
“Kungelani lokunqoba kumbe ukwehluleka, injabulo kumbe usizi, waqhubeka eqinile,” kutsho uTecla.




