. . . Igcina igazi labo phakathi kodiwo edamu
Cornelius Luphahla
LOKHE zikhuza umhlola njalo zitshwaqe umzimba izakhamizi zesigabeni seMahole eFilabusi, ngaphansi kukasobhuku uJulliet Moyo ngemva kokubona uhalabezi lwenyoka olulekhanda lomuntu obelugcinwe ngesinye isakhamuzi endlini njalo okucatshangelwa ukuba yilo obeseluqede abantwana, uMthunywa uyakuveza lokhu lamhlanje.
Impicabadala le ivele kumaviki amabili edluleyo lapho okukhitshwe inhlathu elekhanda lomuntu, izandla kanye lendiwo zegazi labantwana ezimbili.
Inyoka le ibonakale emzini kaNkosazana Khethiwe Bhebhe njalo uMthunywa ulevidiyo yenyoka le.
Izakhamizi zesiqinti lesi ezikhulume lephephandaba likazulu ziveze ukuthi lokhu zitheneke amadolo ngembedumehlwana le.
Kuzwakale ukuba inyoka le ibitshayelwa umlozwi ngumnikazi wayo nxa ibizwa njalo ithutshe sasivunguzane ivela edamu leZhulube lapho ebike ihlale khona nxa ingekho endlini.
Ngaphandle kokuba lekhanda lomuntu lezandla, inyoka le, kubonakala ukuthi ilenwele hatshi iwigi ngoba esinye isakhamuzi kuvidiyo le sibonakala sizama ukuzidonsa njalo zizinde okwezabelungu zitshaya eqolo.
Inyoka le kuvidiyo ikhala okosane olulambileyo ngoba ibisithi nxa ibizwa iphiwe ilambazi kodwa mhlalokho isimo sasiguqukile.
Esinye isakhamuzi esilandisele uMthunywa ngalinkemenkeme sithe lokhu sathwetshulwa yingwe kasikaze sikubone.
“Lokhu ngakhotha udengezi lwedubha kangikaze ngibone okunje. Abantu bagangile sibili sihlezi labo. Le ngeke ngathi yinyoka ngoba isamuntu phezulu,” kuchaza esinye isakhamuzi esithande ukwaziwa ngokuthi nguMaNdebele nje kuphela.
Uqhubekele phambili wathi inyoka le kwathiwa yiyo esiqede abantwana edamu leli abadlula kilo nxa besiya esikolo.
“Abantwana lapha esigabeni bahamba umango omude besiya esikolo kungakho sebebanengi asebefe bedlula edamu leli,” kulandisa uMaNdebele.
Esinye njalo isakhamuzi esithande ukwaziwa ngokuthi nguNdlovu nje kuphela siveze ukuba sasikhona mhla kukhitshwa inyoka le.
“Mina ngangikhona mhla abaphurofethi bekhipha inyoka le koMaBhebhe noma nje kungazange kwabizwa abantu abanengi. Sathi sifika bathi uMaBhebhe kageze izandla emanzini abo wathi ngemva kokugeza bambuza ngenyoka le wasechaza ukuthi inyoka le yatshiywa nguninazala owabhubhayo owayesaziwa ngokuthi nguNaThephula njalo eyinyanga edumileyo.
“Kuthe kunjalo bathi kayibize wayibiza ngokhwelo kwathutsha isivunguzane esikhulu sithe sikhangele isivunguzane lesi kwangena inkalakatha yenyoka yafika yazigoqa endlini yaqala ukukhala sanyoni,” kuchaza uMnu Ndlovu.
“Wathi ebuzwa ukuthi wayeyigcineleni waveza ukuthi kakwazi ukuba ayise ngaphi. Wabika njalo ukuthi inyoka le ibihlala edamu leZhulube kodwa uhlupho lwayo yikuthi ibinyamalalisa abantwana esigabeni ibabulale ifake igazi ediweni ibe inatha,” kulandisa uMnu Ndlovu.
UMthunywa ubuye njalo wakhulumisana loNkosazana Belinda Tshuma oyisakhamuzi sakule indawo waveza ukuthi inyoka le yayibunjwe samuntu.
“Inyoka le yayifana lenhlathu umehluko kwakuyikuthi yayilekhanda lomuntu lenwele angathi zifakwe iphemu (perm), indevu kanye lezandla zomuntu. Mina ngangisithi ifake iwigi kanti zinwele zayo,” kuchaza uNkszn Tshuma.
Iphephandaba likazulu lizwe ukuthi kuthe ngemva kokuba inyoka le isibonwe ngabantu abaphurofethi bathi umnikazi wayo ayithele idizili ayitshise, waseyitshisa.
Kuzwakale njalo ukuthi ngemva kokutshisa inyoka le izakhamizi kunye labaphurofethi baqonda edamu lapho okwakulendiwo zegazi bafika bangena emanzini baphuma beziphethe.
“Abaphurofethi bangena edamu baphuma bephethe indiwo ezimbili zilegazi labantwana phakathi lazo zatshiswa,” kuchaza uNkszn Tshuma.
Kuzwakale njalo ukuthi esikhathini esinengi bekubonakala isavunguzane esikhulu sivela emangweni wedamu kanti kuyabe kuyiyo inyoka le isizokudla ilambazi njalo lokhu inyoka le yatshiswayo asisabonakali.
Intatheli ikhulumisane losobhuku walesisigaba uNkkz Julliet Moyo ochaze ukuthi indaba yenyoka le kakayizwa.
“Mina indaba le angikayizwa angazi kumbe yikuthi ngangingekho okwesikhathi eside ngize ngabuya kuyonale iviki kodwa abakangitsheli,” kuphetha uNkkz Moyo.
UMthunywa uvakatshele emzini wesakhamizi lesi esicatshangelwa ukuthi yiso esasigcine inyoka le kwathiwa waya eNkayi emkhuhlaneni. Imizamo yokukhulumisana laye yehlule ngoba ucingo lwakhe lwalile ukungena.




