Ethel Ncube
ABABONA ngezokulima abe-Agricultural Engineering, Mechanisation and Farm Infrastructure Development, bakhuthaza abalimi ukuba umumbu bawekele wome ezingalanini ukuze ungawonakali nxa ususeziphaleni.
UManjinela, uOliver Mashiri ongu-Provincial Mechanisation Engineer esabelweni seMatabeleland North, uthe kubalulekile ukuthi abalimi babe lesiqiniseko sokuba umumbu wabo usuwomile ngesikhathi bewufaka esiphaleni ngoba nxa ungomisisanga balakho ukulahlekelwa.
Uthe abalimi bangasebenzisa indlela ezimbalwa ukuhlola ukuthi umumbu wabo usuwomile.
Kubikwa kulendlela yokubona ukuthi umumbu usuwomile kumbe hatshi, usebenzisa isawudo.
“Thatha igabha ledobi elingelalutho uligezise, ungaqeda ulifake elangeni lome. Lingoma, uhulule umumbu olingeneyo uwufake egabheni lakho ledobi ube usufaka inkezo ezimbili ezinkulu zesawudo ubuyisele elangeni, ungavali igabha, wekele okwesikhathi eside kuhlangene umumbu lesawudo,” kutsho uManjinela uMashiri.
Uqhubekele phambili eveza kabanzi ngokusentshenziswa kwesawudo.
“Ungahlala isikhathi uyekhangela, ngemva kwamahola adlula amathathu, nxa umumbu ungomanga uyathola isawudo lakho limanzi selibambane lomumbu, kukanti nxa umumbu usuwomile uyathola isawudo lilokhe linjalo liwomile.
Uthe kukhona abalimi okumele bakuqaphele ekusebenziseni lindlela ekuhloleni ukoma komumbu.
“Kumele ubone ukuthi igabha lakho liwomile lokhezo lalo kumele lube lomile. Lindlela ilula kakhulu ngoba konke okusetshenziswayo kukhona emakhaya,” kutsho uManjinela uMashiri.
Ubuye waveza ukuthi kulenye njalo indlela yokuhlola ukuthi umumbu usuwomile eyokuwuvalela phakathi kwegabha.
“Abalimi balakho futhi ukuvalela umumbu egabheni eliwomileyo bavale isivalo, nxa kuyikuthi umumbu kawukomisisi igabha ovalele kilo liyaginqa, kodwa nxa lingasabanga njalo kutshengisa ukuba uyabe usuwomile.”
Uxwayise abalimi ukuthi bangaqali ukuhulula umumbu osengalaneni bengakabi leqiniso lokuthi wonke usuwome qha.
“Lingahululi umumbu osezingalaneni lingakakhangeli ukuba usuwomile qha,” kuphetha uManjinela Mashiri.




