Cornelius Luphahla
KULANDELA isililo sakoMthwakazi sokulilela inkosi okweminyaka engu-123, kulengwevu esiziveze ngokuthi yiyo inkosi yakoMthwakazi isekelwa yinhlanganiso ebizwa ngokuthi yiTrue Royal Monarch.
Indoda le eziveze ngokuba yinkosi nguMnumzana Andrew Mlingo Khumalo odabuka kweleFilabusi noma ngokuhlala eseNtabazinduna njalo uthi ubukhosi lobu kakho ongabuthatha.
UMthunywa ukhulumisane loMnu Mlingo Khumalo oziveza njengenkosi wathi ubukhosi lobu wabuthola mhla ezalwa ngokwehla kwenkanyezi enkulu egumeni ngakho ngeke bathathwa muntu.
“Mina ubukhosi lobu ngabuthola mhla ngizalwa esigabeni seNtalale ngaphansi kwenduna uMathe. Ngalelolanga kuthiwa kwehla inkanyezi enkulu yahlala egumeni yabuya yabuyela phezulu kwaze kwaba kasikhombisa. Ngemva kwalokho yahlala phakathi kweguma kwakhanya umuzi wonke.
“Kuthiwa kwagcwala abantu umuzi wonke bezobona inkanyezi le kwaze kwabuya lezangoma ezinkulu zizobona isenzo lesi. Inkanyezi le yayichaza ukuthi kuzelwe inkosi esizweni. Ngithe sengikhulile ngamenywa ngo2010 kwaZulu koMhlabuyalingana lapho engafika khona ngadliwa yinkatho yobukhosi,” kutsho uMnu Khumalo.
UMnu Khumalo ubuye njalo wathi ekukhethweni kwakhe kwakulaMaKhumalo avela emazweni atshiyeneyo.
“Mhla ngikhethwa ukuba yinkosi kwakulaMakhumalo aphuma emazweni agoqela iTanzania, Zimbabwe, iSouth Africa kanye leZambia kodwa mina ngayitshaya inkatho. Ngalokhu-ke kakho ongathi klwe athathe ubukhosi lobu ngoba bonke bayakwazi ukuthi ngobami kangibubambi ngamandla. Abanye balaba abafuna ubukhosi lobu kayisibo bakoKhumalo kodwa bazenza abakoKhumalo.
“Ngemva kokudliwa kwami yinkatho inkosi enkulu uShembe obeka amanye amakhosi wangiqonda wathi ngakhethwa ukuba yinkosi yamaKhumalo ngingakazalwa ethi useleminyaka elitshumi engidinga.
“Ngalokhu-ke khathesi sengiqedile ebengikwenza kwaZulu sengiphendukile koMthwakazi sengizoqhuba ubukhosi bami ngiziveze emphakathini ukuthi ngingubani kuzulu,” kutsho uMnu Khumalo.
USibalukhulu wenhlanganiso yeTrue Royal Monarch uNkosazana Perseverance Moyo uthe bakhuthaza uzulu ukuthi azokuzwa okunengi emkhosini ozakuba khona kunyanga ezayo.
“Njengenhlanganiso sikhuthaza uzulu ukuthi aphatheke emkhosini wenkosi ozakuba khona mhlaka 4 Mpalakazi eWhite City Stadium. Emkhosini lo kasikhethi mhlobo ngoba abantu bonke ngabenkosi ngakho kufanele babuye bazozizwela abakuphathelwe yinkosi njengoba sizozibonakalisa emphakathini,” kutsho uNkszn Moyo.
UMthunywa ukhulumisane uMnumzana Peter Zwide kaLanga Khumalo odabuka endlini kaLobhengula wathi indaba enjalo kabakayizwa njengabakoKhumalo njalo inkosi ikhethwa ngabakoKhumalo endlini kaLobhengula.
“Thina kasikakuzwa ukuthi inkosi yakoMthwakazi sikhona njalo inkosi le kufanele ikhethwe ngabakoKhumalo.
Ekukhethweni kwayo kufanele ikhethwe endlini yenkosi uLobhengula kwaziwe njalo ukuthi inkosi le iphuma endlini kabani njengoba inkosi yokucina koMthwakazi kwaba nguLobhengula.
“Nxa uKhumalo lo efuna ukuba yinkosi kufanele asebenze labakoKhumalo kodwa abalapha koMthwakazi hatshi abangaphandle. Okunye njalo ubukhosi lobu abutholwa ngokuphutshwa kumbe ukutshelwa ngabaphurofethi kodwa ukhethwa ngamaKhumalo akuphe izinduna besezikuveza emphakathini,” kuveza uMnu Khumalo.
Umsekeli kamgcinisihlalo wenhlanganiso encedisa ngokukhethwa kwenkosi uMhlahlo Wesizwe sikaMzilikazi uMnumzana Greater Sibanda ubikele intatheli ukuthi indaba enjalo kabayazi njengenhlanganiso njalo inkosi le kutsho ukuthi ngeyakoKhumalo hatshi eyesizwe.
“Indaba yokuthi sokulenkosi koMthwakazi kasiyazi njalo inkosi kayikhethwa ngabakoKhumalo bodwa bayikhetha bencedisana labantu. Ngitsho ngoba ngesikithi abakoKhumalo sibabiza ngokuthi ngabantwana ngakho abantwana ngeke benze ulutho abadala bengekho.
“Lokhu kuchaza ukuthi inkosi le ngeyakoKhumalo kuphela kayisiyo nkosi yesizwe sonke,” kuphetha uMnu Sibanda.




