EsiNdebeleni, ubuhlobo buyaqakathekiswa njalo buyaziswa kakhulu. Buyabahlanganisa abantu bazibone beligazi linye.

Lokhu kufakazwa yikwethekelelana kwabo, yikusizana ebuhleni lasebunzimeni bezehlekalo zempilo yabo.

Yikugcinana kwabo kungakhathalekile inzuzo abalayo. Yikwazisana okucotshwa engxoxweni yabo yansukuzonke.
Ubuhlobo lengcazelo yabo. Ubuhlobo besiNdebele bubanzi ngoba bulandelela zonke imbaxa zezindlu zabantu umuntu alobuhlobo labo. Nansi ingcazelo yobuhlobo ngabunye:

Ubaba — yindoda engizalayo. Ngumfowabo kababa. Angabe engozala uphuma ngiphume kumbe engozalwa nguyise omdala kumbe omncane. Yindoda esithethe umama kodwa ingesiyo engizalayo.

Umama — ngowesintwana ongizalayo. Ngumfowabo kamama. Angabe engozalwa laye, engabe engumfowabo kuboyise. Yinkosikazi kababa omdala kumbe omncane. Ngunyanewabo kamama. Ngumzawakhe kamama (owesifazana).

Umnewethu — ngophambi kwami ngokuzalwa emajaheni engizalwa lawo. Lijaha eliphambi kwami ngokuzalwa, elizalwa ngumfowabo kababa. Ngowesifazana othethwe lijaha elingumnewethu. Lijaha eliphambi kwami ngokuzalwa elizalwa ngumzawakhe kababa oyindoda.

Udadewethu — ngowesifazana engizalwa laye kodwa ezalwa ngumfowabo kababa. Yintombi endala kulami ezalwa ngumfowabo kamama. Yintombi ephambi kwami ngokuzala, ingazalwa ngumzawakhe kababa oyindonda. Ngudadewabo wenkosikazi yami.

Umnawami — ngozalwa ngemva kwami ethunjini likababa. Ngongemva kwami enzalweni yabafowabo bakababa. Ngongumntwana kulami enzalweni yabafowabo bakamama. Yindoda ethethe umnawami lapho ngingumuntu wesifazana. Ngumntanomzawakhe kababa (oyindoda) omncane kulami ngokuzalwa.
Ubabakazi — ngowesifazana owelamana lobaba. Ngonguyisekazi womkami.

Umkhwenyethu — ngothethe intombi engizalwa layo. Ngothethe ubabakazi.
Umalume — ngowesilisa ozalwa lomama. Yinkosikazi kamalume. Ngumalumakhe womkami. Umzawami ngozalwa ngubabakazi. Ngongumzawakhe womkami.

Ubabamkhulu — yindoda ezala ubaba. Ngumfowabo wendoda ezala ubaba, angabe enguphuma ngiphume kumbe behlangana kuboyise. Yindoda ezala umama. Ngoyindoda ozalwa logogo.

Ugogo — ngunina kababa. Ngumfowabo kagogo ozala ubaba. Ngunina kamama. Ngumfowabo kagogo ozala umama. Ngumkamnewabo kagogo ozala umama. Ngongugogo womkami.

Ukhokho — nguyise kababamkhulu ozala ubaba. Nguyise kagogo ozala ubaba. Nguyise kababamkhulu ozala umama. Nguyise kagogo ozala umama. Ngumfowabo womunye lomunye wabokhokho. Ngongukhokho womkami.

Umkami — yindoda engithetheyo. (Mina engingowesifazana) Ngowesifazana engimthetheyo. (Mina ngowesilisa).
Umama (imbokodo) — ngowesifazana ongumnawakhe wenkosikazi yami. Yintombi engumntanomnewabo womkami. Ubabazala nguyise wenkosikazi yami. Ngumfowabo kayise wenkosikazi yami. Ngumnewabo wenkosikazi yami. Ngongubabazala womfowethu.