UMTHUNYWA

Abalimi beMidlands sebefuya inhlanzi lembuzi ukuze balwisane lendlala

Patrick Chitumba

ABALIMISI esabelweni seMidlands bakhuthaza abalimi ukuthi bafuye inhlanzi, izifuyo ezincane kanye lokulondoloza utshani bokudla kwezifuyo ukuze benelise ukumelana lendlala ebangelwa yisimo somkhathi se-El Niño.

Indlela le, ihlose ukwehlukanisa imisebenzi yokuziphilisa kwabahlala emaphandleni, ngokubafundisa ezinye indlela zokuthola ukudla lemali ukuze bangeyami ekulimeni emasimini babe sebelinda izulu ukuthi line.

Lokhu kuza ngesikhathi lapho ukungani kwezulu kusenza ukuthi izilimo zibune, amadlelo aphele kanye lezifuyo ziswele ukudla zize zife.

UMqondisi wesabelo seMidlands kuhlelo lweAgricultural and Rural Development Advisory Services, uNkosikazi Busiso Olga Mavankeni, uthe ukwehlukanisa imisebenzi yezokulima kuqakathekile ukuze abalimi bamelane lokuguquka komumo womkhathi.

“Kasilamandla ekuneni kwezulu, kodwa abalimi bangancediswa ukuze benelise ukumelana lokungani kuhle kwezulu.

“Ukuphatheka kundlela ezehlukeneyo zokulima ngenye indlela engancedisa abalimi ukuthi nxa bengalahlekelwa ezilinyweni benelise ukuthola ukudla kunye lemali ekufuyeni,” kutsho uNkkz Mavankeni.

Uthe lokhu sokuthathelwe phezulu ngabalimi abangu-15 ababumbe i-cooperative amane, baqala ukufuya inhlanzi ukuze baqhelise amabhizimusi abo okulima.

UNkszn Mavankeni uthe amakopa la, ahlanyele inhlanzi ezincane ezingu-10 000 ngoZibandlela lonyaka lo njalo khathesi sebevuna amakhilogramu angaba ngu-200 enhlanzi ngeviki.

Inhlanzi lezi ziyathengiswa, zincedisa abalimi ukuthi bathole imali njalo bathole lokunye ukudla okulama-proteins.

Uthe umsebenzi wokufuya inhlanzi ungaqhubeka unina abalimi imali okweminyaka emihlanu kusiya kweyisithupha, nxa abalimi bengasebenzisa izindlela ezifaneleyo zokuphatha leli bhizimusi.

“Lokhu kugoqela ukuhlola uhlonzi lwamanzi, ukunika inhlanzi ukudla, ukuba kwazi inani lenhlanzi ezifuywayo kanye lokuvuna ngesikhathi esifaneleyo.”

“Ukufuya inhlanzi kungomunye wemizamo ekhuthazwa abalimi ukuze abalimi benelise ukuziphilisa lanxa kungaba lendlala.

Ngaphandle kokufuya inhlanzi, isabelo lesi sikhuthaza abalimi ukuthi bafuye izifuyo ezincane ezifana lembuzi lezimvu, bakhulise izilugu zabo zenkukhu zomdabu, bahlanyele utshani obumelana lokoma njalo babophe utshani obomileyo bube ngamabhele bagcinele izifuyo zabo ukudla.

UNkszn Mavankeni uthe izifuyo ezincane ziyavuma endaweni ezingelazulu elinengi ezigoqela uRegion Three, Four kanye lo Five. Endaweni lezi izulu kalini kuhle njalo lilakho ukuhlala isikhathi eside lingananga okucina kusenza izilimo zingenzi kuhle kunye lezifuyo ezinkulu.

“Izifuyo zinika imuli enye indlela engaziphilisa njalo zibanika inzuzo yemali. Ukufuya inkukhu lakho kuvula amathuba okuthuthukisa ukudla okulomsoco lokuthola imali ngamabhizimusi amancane,” kutsho yena.

Uhlelo lukaMongameli lokunika abalimi inkukhu olwePresidential Poultry programme seluncedise izimuli ezinengi ukuthi zingakhangeleli ekulimeni kuphela.

Ukulondoloza ukudla kwezifuyo lakho kuqakathekile. Abalimi bakhuthazwa ukuthi bavune njalo bagcine utshani ngesikhathi busebunengi ukuze busetshenziswe nxa amadlelo esomile njalo ukudla kwezifuyo sekusilela.

Imizamo le ihlose ukuthuthukisa umnotho kubalimi bemaphandleni ukuze kube lokutholakala kokudla okwaneleyo ezimulini.