Pathisa Nyathi – KULESIKHATHI lapho esiyasikhumbule into ethile loba ulutho oluthile, kumbe nje isehlakalo esithile. Nxa lokho kwakuyinto ethabisayo uzabona sesimamatheka ngoba sona leso isikhathi siletha imikhumbulo emihle. Kwesinye isikhathi ubona ngezinyembezi seziquma umbombo. Lapho uhle wazi ukuthi lokho esesikukhumbula kudonsa imikhumbulo ebasela inyembezi zize zixhwathe zehluleke ukubuthelelwa esibayeni zifohle.
Zikhona izikhathi ezinjalo. Impilo injalo. Isilethela izinsizi iphinde isilethele izikhathi zentokozo. Izolo sibe singababuswayo sisidla imbuya ngoluthi, siphila impilo yokukhahlanyezwa. Emhlabeni wabokhokho sasesiyiziphepheli. Abalamandla lochuku olugabhileyo besihlezi amadundulu. Ungazama ukuthi uwuvule ucele amalungelo akho wawugqitshwa ngenhlafuna ongasoze wayikhohlwa lanini. Isamboko sasikuqhelile ukunamathela enyameni yendoda ikhale ezimathonsi. Kodwa izakwenzani indoda nanku iyabuswa nje inkululeko seyasibathela?
Kodwa umuntu ungamcindezela isikhathi eside ahlale engotshaywayo ucina entunya uthi lanxa umtshaya angazabe esezwa. Lo usungumdind’ungezwa. Onje ulengozi ke ngoba akusekho akwesabayo. Ubuhlungu buyasithiba busilethele ukwesaba. Pho nxa singasesabi yini engasithoba? Kwaqala abanengi besesaba, lisesatshwa ikhiwa ngoba lona libelihlome ngenkafulakufa lesigwagwagwa amadoda azama ukusivala ngebhetshu akwaze kwasiza lutho lokho. Umuntu yena ubehlome ngemikhonto.
Pho umkhonto wakewajamelana nini lenkafulakufa yona ekhafula ukufa ikhatshana indoda uyibone ngokuwela phansi? Ngokuya kwesikhathi abacindezelweyo bacina bequnge izibindi lapho abathi khona okungasikufa yikuphi?
Safika isikhathi esinjalo mnyakana amagqokane etheleka emizini yamadoda ewadlisa imbuya ngezinti. Indoda kwakuthiwa ibulale imbuzi ithi inyama isoselwa igqokane ngapha indodakazi yendoda isenziwa umfazi.
Kulapho amaNdebele azonda khona aze afika ebangeni lokuthi athi wona okungasikufa yikuphi, madoda lolani incukuthu. Lapha kwasekuyisikhathi sokuthi ikhiwa elilochuku liphiselwe ngeloliweyo incukuthu. Indoda iyabe isizimisele iloba yini. Siyafika leso isikhathi lapho indoda emelana lakho ukufa ingaze yakhathala ukuthi yini ezayo.
Kwabanjalo kwabansundu ngesikhathi besabuswa bedliswa imbuya ngothi.
Nanti ikhefu esisanda kuphuma kilo. Likhefu lamaqhawe omzabalazo kazibuse. Yisikhathi esiletha imikhumbulo ebuhlungu, eletha izinyembezi. Bekungasisikhathi esihle esiletha ukumamatheka. Kodwa sibesiletha usizi kwabanengi. Ahamba amajaha lezintombi ayahloma emazweni angcelelane lelakithi. Inkafulakufa itshayana igwazane lenye inkafulakufa. Isigwagwagwa laso sizwa esinye isigwagwagwa. Amajaha lezintombi bahloma baphelela bazangena ekhaya bengasadlanga nkotshana zamuntu.
Ikhiwa lalo laqala lisavala ngebhetshu kodwa labona lokhu kungasancedi. Abizwa amaxhegu azaphathisa empini kodwa lokhu akwaze kwasiza. Labomama asebemxhiliba babizwa kwathiwa kabaphathise ngendlela abenelisa ngayo labo kodwa konke lokhu akusizanga lutho. Ayesethelekile amajaha lezintombi ilizwe lingasabuseki. Umlungu wayengaselaso isikhathi sokunatha ihololo. Engaselaso isikhathi sokuqabuja umesisi.
Indizamtshina zawa kwathi abasindileyo badluliselwa kwelamathongo. Dukuduku atsha amafutha eSozibele (lamhla sekuthiwa yiHarare). Atsha amatanka kwabonakala intuthu ephothanayo emnyama bhuqe ivinqoza iqonda phezulu. Ngaphansi laphakathi kwayo kwakulelangabi elibuhanguhangu elibomvu gebhu eliginya umoya indawana yonke.
Kanti koBulawayo amatanka ayesinde ngokulambisa. Ayengelawo amafutha yikho engasatshanga.
Yimpi kazibuse le esikhuluma ngayo. Yikuzinikela kwabanengi lokhu esikhuluma ngakho. Yisikhathi sezinyembezi lesi esikhuluma ngaso. Yisikhumbuzo esingacitshiyo emoyeni lezinhliziyweni zethu. Yisikhathi sokukhumbula isikhathi sokuzinikela lapho sekuthiwa kambe okungasikufa yikuphi? Madoda lolani incukuthu!




