Ethel Ncube
INHLANGANISO yeLupane Women’s Centre ikhuthaza abazali ukuthi bananzelele njalo benqabele ukuhlukuluzwa kwabantwana ikakhulu amankazana.
UMthunywa uzwe ukuthi inhlanganiso le ivakatshele isigaba seLupane kumawadi amahlanu ifundisa ngokuhlukuluzwa kwabantwana abangamankazana endaweni ezitshiyeneyo okwenzakale ngenyanga ezimbili ezedlulileyo.
Intatheli ixhumane lomaneja weLupane Women’s Centre uNkosikazi Hildegard Mufukari oveze ukuthi abantwana babhekane lobunzima ngokuhlukuluzwa.
“Sananzelela ukuthi amacala okuhlukuluzwa kwamantombazana emacansini andile ikakhulu endaweni ezibalisa iSt Paul, Jotsholo, Menyezwa, Resettlements laseLupaka. Lokhu kubangelwa yikuthi abantwana bahamba umango omude besiya esikolo,” kutsho uNkkz Mufukari.
Uqhubekele phambili eveza ukuthi uhlupho lokuhamba umango omude lunganqotshwa ngabazali.
“Sikhuthaza abazali lamantombazana ukuthi nxa besiya esikolo bahambe bebanengi hatshi ukuthi umuntu ahambe eyedwa ngoba ulakho ukubanjwa iganyavu,” kubika uNkkz Mufukari.
Uqhubekele phambili echaza ukuthi okunye okubangela ukuhlukuluzwa kwamantombazana yikuhlala bodwa.
“Amankazana bayabe bevela endaweni ezikhatshana abazali bayecelisa ukuthi bahlale esikolo. Lapho bayabe behlala bodwa kungelamuntu obakhangelayo ukuthi balala sikhathi bani njalo njani. Lokhu kubenza babesengozini yokuhlukuluzwa emacansini.
Umuntu ulakho ukubanyenyela besezindlini zabo abadlove abaphe imali ukuthi bangakhulumi kucine kudala ukuthi bazithwalwe kumbe bathole imikhuhlane ethelelwana emacansini,” kubika uNkkz Mufukari.
Ebuzwa yintatheli ukuthi abazali bangavikela njani amantomabazana acelisa indawo yokuhlala esikolo uveze ukuthi abazali kumele babambane badinge ozabakhangela.
“Ngicebisa abazali ukuthi kabahlanganise izimali badinge umuntu ongumama ozabe ebakhangelela abantwana njalo ebafundisa lokuziphatha. Umzali ozabe ebakhangela uyabe elilihlo labanye njalo ebaqondisa lapho abalahleka khona. Lokho kulakho ukwehlisa inani lokuzithwala kwabantwana abangamankazana,” kulandisa uNkkz Mufukari.
Iphephandaba likazulu lizwe ukuthi kumawadi la amahlanu kuviki inye ngayinye kulontombazana oyedwa ohlukuluzwayo emacansini.
UNkosikazi Mufukari uveze ukuthi emihlanganweni ebisenziwa labomama endaweni ezitshiyeneyo basuthiswe linani labantu abebefika bezolanda ukuzwa imfundiso.
“Abantu ebesibafundisa baveze ukuthi bazaphatheka ekulwisaneni kokuhlukuluzwa kwamantombazana.
Nginanzelele ukuthi ngemva kokucebisa abazali sicine sesivumbulula elinye icala lomntwana obehlukuluzwa yisihlobo yena ekubanga lesibili kumfundo yaphansi okuyinto ephambanisa impilakahle kazulu.
“Wonke umzali kancedise ukuvikela amantombazana ekuhlukuluzweni,” kuphetha uNkkz Mufukari.




