Online Reporter
Ukudla kwesiNtu, Ugwalo lulotshwe nguJ Sibanda,, Ludindwe yiCollege Press
Ngesikhathi esedlulayo ngikhumbula sikhuluma ngomxhanxa. Wona esezwa ukuthi nxa kuphekwa umxhanxa kuphekwa amagwadla athi nxa esevuthiwe kuthathwe ijodo likhutshwe uqweqwe lwangaphandele ligatshelwe-ke embizeni yamagwadla kuyekelwe kuvuthwe ndawonye. Nxa sekuvuthiwe sekungadliwa-ke usungumxhanxa.
Unkankalu lwenziwa ngamajodo. Ijodo liyasikwa lenziwe incezu ezincinyane kukhutshwe uqweqwe lwangaphandle. Incezu lezi ziyachaywa zonyiswe. Ebusika ziyaphekwa ngempuphu. Ukudla lokho kuzabizwa ngokuthi yinhopi kumbe isijeza sonkankalu.
Umhiqo uphekwa ngemithombo njalo usalambazi. Omunye wenziwa ujiye udliwe ngezandla kanti omunye uphekwa ube ngamanzi unathwe. Umfahlwa yisinkwa esiphekwa ngomumbu omanzi. Umumbu omanzi uyahululwa ucholwe ube usubunjwa usenziwa izibhebhedu uphekwe. Zingadliwa zinjalo kumbe zicubuzwe kuvutshwe ngamasi.
Inhopi/isijeza iphekwa ngejodo lempuphu. Ijodo likhutshwa amaxozela kumbe uqweqwe lwangaphandle likhutshwe lentanga lifakwe embizeni, nxa selivuthiwe kufakwa impuphu. Kayijiyiswa njengesitshwala. Ingaphekwa ngomfahlwa.
Idobi lona kucacadwa amazambane awomileyo akhanzingwe abesecholwa. Idobi leli lingafakwa emibhideni yomfushwa. Lingafakwa njalo enyameni eyimihwabha. Ihiqa lona luchago oluvuthiweyo kodwa lungakajiyi kakhulu ukuthi kuthiwe ngamasi.
Ulaza ngamafutha abakhona ehiqeni. Amafutha la ayengulwa nxa kulungiswa ihiqa selithelwa eguleni ukuthi libe ngamasi. Ulaza lufakwa embhideni ukuze ibemnandi. Olunye ulaza kuphekwa ngalo amagcobo okugcoba umzimba, iphehla.
Isathiyane siphekwa ngochago lwenkomo eziqalisa ukuhlambuluka. Nxa uchago lwendlezane lungasabi ngamahlaka lupheka isathiyane. Kuhlanganiswa uchago lempuphu. Isathiyane sidliwa ngabafana lamantombazana amancinyane kuphela.
Inkobe: kuphekwa umumbu owomileyo uqale wahululwa, kumbe ufutho kuhlanganiswe lendlubu kumbe lendumba.
Yikudla okudliwa ebusika kakhulu. Kwakusenziwa umphako nxa umuntu elohambo.
Amatshakada kugigwa umumbu owomileyo uphekwe uhlanganiswe lendlubu kudliwe. Abanye njalo babathande ukuthi nxa sekuvuthiwe bafake amazambane akhanzingiweyo esegigwa enziwa impuphu. Yikudla okuthandeka kakhulu ebusika.
Umngqutshu kugigwa umumbu owomileyo uphekwe. Umngqutshu udliwa lenyama. Yikudla okuthandeka kakhulu ebusika.
Umlaza — Kuthi nxa uchago seluvuthwa lwenze amanzi ngaphansi. Amanzi la yiwo athiwa ngumlaza. Umlaza umunywana. Abanye bawunatha unjalo, abanye bangavuba ngawo isitshwala. Abafana bahamba lawo esibayeni bafike basengele uchago emlazeni — kuthiwa yikuqunga — nxa uchago lolo seluhlangana lomlaza lwenza amasi athandwa ngabafana. Amasi akhona athiwa ngumqungo. Umlaza ekhaya kwande ukuthi kuvutshelwe ngawo izinja.
