Imikhuba lamasiko amaNdebele

Ugwalo lulotshwe nguTommy Matshakayile Ndlovu loDoris Nomathemba Ndlovu beloBekithemba Sodindwa Ncube

Lamhlanje sisusa isifundo sethu sikhangela ilemikhuba ephathelane lezinyoka.

Siphethe kuviki ephelileyo sizwe kuthiwa phose zonke izinyoka kazidli ingulube.

Bakhona njalo abangadli amajodo, abanye kabazidli ezangaphakathi, abanye njalo bazila isitho esithile okunjengesandlwana.

Bakhona abanye abalensuku abangelaphi ngazo. Wonke umuntu olenyoka wayengelaphi uma esemadakeni (kutshiwo ngesikhathi owesifazana esemfuleni/esemazibukweni/esikhathini/enyangeni/engcolile.

Ezinye izinyoka aziwathandi amaphunga athile — amaphunga amakha, loba awomlotha wezihlahla ezithile. Ezinye njalo zithi uma zivela emngcwabeni (lezo eziyayo) zizile ukubamba amayika zingakenzi imigqa ethile.

Kusobala-ke ukuthi abantu abalezinyoka ngabantu abangenzi intando yabo.

Owesintwana ophunywa lidlozi esendile.

Abadala babenanzelela ukuziphatha kwabantwana babo ikakhulu nxa bedlula ebangeni lokuthomba besenzela ukuthi babone ingabe ukhona yini ofuna ukulandwa zinyoka.

Uma owesintwana evele waphunywa zinyoka engekendi uthi mhla esiyakwenda zibikwe kulabo bakhwenyana batshelwe lemikhuba yazo.

Izinyoka lazo zizabikelwa ukuthi umuntu wazo lowo usesiyakwenda ngakho kumele ziziphathe njani ukuze ahlale kuhle ekwendeni kwakhe lapho.

Abakhwenyana sebekutsheliwe lokho kuzadingeka ukuthi bazilobole izinyoka lezo ukuze zihambe laye umuntu wazo zifike zimsebenzele kuhle khonale.

Kodwa uma izinyoka zingaphuma owesintwana eseze wenda kwakuhluphe ikakhulu nxa umkhwenyana engazwisisi.

Kuzamela umkhwenyana ayebika kwabo balilungise lithi mhla lisiza lapha komkhwenyane afike alicole.

Uma lingelelaphayo aphinde alilobole ukuze lizesebenza kuhle lapha ekhaya.

Kwesinye isikhathi idlozi leli liyazikhethela umuntu walo wokuligcina (umuntu ozaliphekela) lapha komkhwenyana.

Into eyenza abalezinyoka bangahlali kuhle ekwendeni yikuthi kuyenzeka kwesinye isikhathi ukuthi aphunywe lidlozi eliyindoda.

Idlozi leli lisuka limenze angaze athanda owesilisa.

Amasiko lemikhuba yamaNdebele

Idlozi elinjalo lifuna ukuthi libikelwe kuhle ukuthi isigodo salo sendile ngakho kusamele liphiwe imithetho ethile.

Nxa lokho kungenziwanga owendileyo angachithekelwa ngumuzi.

Kuyenzakala njalo ukuthi owesilisa laye aphunywe lidlozi elingumfazi. Laye-ke usuka angaze ezwana lomkakhe nxa engumuntu othetheyo.

Lakho-ke kufuneka ukuthi libikelwe kuhle idlozi liphiwe imithetho.

Related Posts

UMongameli uMnangagwa uqeqetsha abafundi beNUST abangu-2 570

Yintatheli kaMthunywa KUME konke koBulawayo, kwaba yinjabulo mgoLwesihlanu kuqhutshwa umbuthano wokwetheswa kwezicoco zemfundo kubafundi beyunivesithi ye-National University of Science and Technology. Abafundi abangu-2 570 baphiwe incwadi zabo zokuqeda izifundo nguMongameli…

Iminyaka emithathu ejele, bezama ukubulala isisebenzi

  Nkosilathi Sibanda KULAMADODA amabili akoBulawayo agwetshelwe ukuyahlala ejele iminyaka emithathu kulandela ukuzama ukubulala enye indoda abasebenza layo. Lokhu kuvele ngesikhathi uNjabulo Mpofu (31) owelokitshini leMabuthweni lo Clinton Mlilo (27)…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *