Online Reporter
Ugwalo lulotshwe nguTommy Matshakayile Ndlovu loDoris Nomathemba Ndlovu belo Bekithemba Sodindwa Ncube,
Ludindwe yiMambo Press
Ukuthethela
Abalandeli balamakhasi bazakhumbula ukuthi sike saluphatha loludaba ngaphambilini kodwa asifikanga emaphethelweni alokho ebesihlose ukukufunda. Ngesiko lesiNdebele umuzi munye ngamunye ulenkomo yawo yamadlozi. Inkomo le ibekwa yinhloko yomuzi ngemva kokuboniswa kwakhe ngosiyazi.
Lokhu kwenzakala ngemva kokuba sekube lezinto ezingahambi kuhle ekhaya lapha. Abantwana bangahlala begula kumbe izifuyo zingazali kuhle, ziphunza kumbe ukuhlala zidliwa yizilo, bazakuthi bayabuzisisa kubosiyazi batshelwe ukuthi uyise ufuna inkomo yakhe.
Ekutshelweni ngenkomo le bahle batshelwe lokuthi kumele ibe yinkomo enjani; inkunzi kumbe inkabi, lombala wayo uhle uqanjwe. Inkomo yamadlozi kujayeleke ukuthi ibemnyama tshu, ingabi labala kumbe njalo ibebomvu ingabi labala.
Uma isibekiwe leyonkomo ebantwini sebeyibiza ngokuthi “ngubabamkhulu”. Isihlonitshwa njengaye ubabamkhulu. Kayitshaywa loba zelusiwe kodwa iyacelwa ukuba yenze lokho abafuna ukuthi ikwenze.
Ingaze ibeyinkabi kayibotshwa.
Kayenzi msebenzi ngaphandle kwalokho ukuthi ingumnikazi wesibaya, yiyo egcine umuzi. Konke abafuna ukukwenza ekhaya lapha bakwethula kuyo. Iyalandwa ntambama loba ekuseni ifike ibikelwe.
Uma isindala sebebona ukuthi isingangenwa layimikhuhlane lula iyethulwa ukuba ngubabamkhulu kufakwe kwenye encinyane esithatha indawo yayo.
Lokho sekwenziwe yona sekumele ibulawe. Kubizwa abantwana bonke baze ekhaya, ihlatshwe-ke idliwe. Kayithengiswa loba sekutheni inkomo yamadlozi. Umsebenzi wokuba ngubabamkhulu uyasuswa kiyo leyo esindala.
Kweminye imizi kwakube lembuzi njalo okuthiwa ngekagogo. Imbuzi le kwande ukuthi ibengemnyama. Izikhathi ezinengi, izifuyo lezi ezibekwayo kumele zibe lombala owodwa hatshi emibili. Kweminye imizi njalo ugogo wayefune ibizo lakhe libizwe komunye umntwana.
Lokhu wayekuveze ngendlela ezinengi. Umntwana lowo angahlala egula, kumbe khonapha ekhaya abantu bangaze bahlalisana kuhle kumbe njalo izifuyo zihlale zisifa. Bazakuthi sebesiyabuza kubosiyazi batshelwe okufunwa ngugogo.
Uma lowomntwana okhethiweyo esephiwe lelobizo usezabizwa kuthiwe ngugogo. Kumele ahlonitshwe laye njengalokho okwenziwa ugogo.
Umntwana lo kumele kube ngumntwana oyinkazana. Njengoba engugogo walapha ekhaya usengumuntu oqakathekileyo ngakho konke okuqakathekileyo okwenziwa lapha ekhaya umele akubikelwe.
Njengoba eyinkazana kuzakuthi mhla esesiyakwendaa batshelwe abalapha ekhaya lapho endela khona ukuthi bathethe ugogo walapha ekhaya.
