Online Reporter
Ugwalo lulotshwe nguJ Sibanda, Ludindwe yiCollege Press
Impahla yomuzi
Kuviki ephelileyo siphethe ngokuchaza ukuthi siyini isigcapha. Lamhla siqala ngokuchaza icansi. Icansi ngelokwendlala phansi nxa kuhlalwa kumbe kulalwa. Icansi lelukwa ngemizi, ibhuma, kumbe inqonqodwana (inqodi ezincinyane) langentambo yetshabela. Nxa kuzakwelukwa icansi, imizi (ingabe yini ouzakwelukwa ngayo) iyathanjiswa ngamanzi umzimba wonke anduba ithelwe (iqaliswe ukwelukwa).
Isizatho sokuyithambisa yikwenzela ukuthi ibe buthakathaka. Ekuthelweni kwecansi imizi yelukwa iphambane kusenzelwa ukuthi lilingane inhlangothi zombili. Nxa kuselukwa intambo yangaphansi iphambana leyaphezulu ukuze kudonseke kuqine.
Imizi idojwa ngamunye kuselukwa ngalolohlobo. Indlela zokweluka: amabanga- yikweluka okutshiyelane isibanga esincane; umdabulo –yikweluka okutshiya umkhandlo omkhulu phakathi kwamabanga. Umqhayo –yikwelwa ngemidabulo yodwa. Icansi liphethwa ngokwelukelwa eduze kwebanga elicinileyo anduba kuqunywe imizi esemaphethelweni.
Ingubo ibhogwe. Yingubo yesigogo sembuzi kakhulu intondolo. Nxa kusenziwa ibhogwe isigogo sembuzi singenelwa ngekhuhlo sihadlwe okuzwayo size siphele amajwabu. Ngemva kokukhuhlwa sigcotshwa ngomchapho (ubuchopho benkomo obuvundisiweyo) ukuze sithambe sibe buthakathaka. Nxa sesithambile kutshona kuyibutshukutshuku ilanga lonke. Sitshukwa size sivuthwe. Lapho ke siyabe sesilungele ukwembathwa.
Igukuta yingubo yesigogo senkomo. Ukwenziwa kwegukuta kunxuselwa ilima amadoda. Izigogo ezitshukwayo zisetshenzelwa edale ngoba yiyo indawo yokukejisela abantu besilisa. Mandulo komsebenzi zendlalelwa utshani okuthiwa ngumxhopho ukuze singaqothuki uboya.
Sibuya sikhungelwe kuleyondawo ngokubethelwa izikhonkwane. Isigogo sinye ngasinye sithelelwa ngamadoda athile. Aphala ngezancele uthole ephangelana kuluthuli. Zikhala ziqaqambe inkwelo kuphangelwana impalo. Munye lomunye uyabe eziselela impalo ngoba ziyisitshebo esimangalisayo.
Ukuphalwa kwesigogo lokhu kulinyathelo lokuqala. Ngemva kwensukwana kunxuswa ilima lokutshukwa kwaso. Isigogo sinye ngasinye sithanjiswa ngomchapho. Nxa kusweleke umchapho sithelwa insipho ezimanzi. Singathamba singenelwa ngekhuhlo, sikhuhlwe size sivuthwe. Igukuta yingubo ekhudumalayo. Olalo umqando uwuzwela kwabanye.
Ixaba yingubo yezigogo ezitshukiweyo, zathungwa zahlanganiswa. Ixaba livame ukuthungwa ngezigogo zembila, ingabe ezempala kumbe ezembuzi. Izigogo zokwenza ixaba zilungiswa ngendlela yezigogo zonke.
Ngemva kokutshukwa zincwelwe inkwapha, imikhono lemilenze ukuze zibeyizilinganiso ezifunekayo njalo ziungele ukuhlanganiswa lezinye.
Iziqa zezigogo lezo zithungwa ngomnxeba wenkomo zihlanganiswa ukuze zidale ingubo enkulu. Ixaba liligugu ukwedlula zonke ingubo njalo olalo ulala obukaBhuka.
