Imikhuba lamasiko amaNdebele

Impilakahle yomntwana

Umntwana, njengomuntu osakhulayo uyanakekelwa ukuze akhule ngemfanelo. Nanzi izibonelo:
Ukwelatshelwa komntwana oyinkali: Onjalo udingelwa amahlamvu esihlahla okuthiwa nguthuthakazana.

Uyaqanyeliswa nxa eselala. Nanzelela igama lesihlahla okwelatshwa ngaso. Liyazitsholo lona ukuba limenza abe yisithutha angakhali.

Esikhundleni sikathuthakazana abanye bamqamelisa imbuya. Isenzo lesi sijonge ukwenza umntwana abe yisithutha esingakhaliyo. Ukuba yinkali kunakanelwa entweni ezimbili. Kungaba yilutho umzali womntwana aluzwayo esazithwele isisu salowo mntwana.

Lokhu kugoqela ukukhalelwa yingungu, inantanta kumbe isiginci sabelungu. Uyalitshayelwa lelo chacho elakhalela unina. Ukutshayelwa lokho yikho ukwelatshelwa kwenkali yalolohlobo. Okunye ukuba yinkali kukholwa ukuthi kuyabe kubangelwa yikuthi umntwana uyabe efike ekhaya elilomuntu owafungela isihlobo sakhe ijoyi.

Nxa kuyilokho umntwana ukhala kokuphela angathuli. Wonke amacebo okumthulisa kawaphumeleli. Kwakuze kuqedwa yikuthi labo abafungelana ijoyi bakhumelane umlotha (badliswe umuthi okuthiwa lijoyana).

Ukwelatshelwa ubukhali: Umntwana obukhali ukhanzingelwa indumba besezicholwa.

Zingacholwa zifakwa esitshebeni sakhe zikhulunyelwa kuthiwa; “Khawula ubukhali wena . . .” Kukhulunywa njalo kubethwa igama lomntwana. Kakuze kwakhetha okwenzayo. Ingqobo ngubani kubomama bekhaya, uyakwenza. Kwenziwa okwamahlandla athile. Abadala bathi isenzo lesi simtshaya inhliziyo, ibemnyama, angabe esahawukela ukudla okuphethwe ngomunye.

Enye indlela ngekhulunyelwa ngemfushwa yendumba. Okwenzayo kwande ukuthi kube ngunina kumbe omunye wabomama kulelokhaya. Okwenzayo uqaphela nxa umntwana esejumekile. Uhlafuna imfushwa yendumba abesesondela kuye athi, “Khawula ubukhali . . .” Ukhuluma njalo ebetha igama lalowo mntwana. Angaqeda ukutsho njalo uyayikhafula imfushwa ngoba kuyabe sekuphelile ukwelaphela.

Ukwelatshelwa isiphongo: Umntwana olesiphongo ubizelwa umalumakhe, kuthiwe, kamnyathele isiphongo. Wenza izaba lokumnyathela. Esesuka lapho kavalelisi njalo kanyemukuli emuva aze ayefika lapho ayakhona.

Enye indlela yokuqeda isiphongo yikusiphakulula. Kuthathwa imiganu yabantu bonke ekhaya, iheliswe ilindele ukuphakulula. Umakwenza kuba ngomunye wabomama kulelokhaya . . . Uthatha uphini kumbe ukhezo enze angathi uphakulula isiphongo somntwana efaka emiganwini yabantu bonke. Angaqeda

“ukuphakulula” umkhuba wokuselaphela uyabe usuwenziwe.

Ukwelatshwa kwenkulisa (intwabe): Ukwelatshwa kwenkulisa (intwabe) kwenziwa ngunina womntwana. Ubonisa utshani obufitshazana abusengele qede abuhlome enweleni zomntwana.

Related Posts

Imota ebithwele isidumbu itsha iphele du eHarare

Arron Nyamayaro KWENZAKALE isimanga eArdbennie, eHarare, ngesikhathi imota ebithwele isidumbu ilumatha umlilo ngeSonto edluleyo. Lokhu kudale ukuthi abafelweyo labanye abatshayeli bezimota baphuthume bayekhupha ibhokisi lomufi ngaphambi kokuba umlilo utshise imota…

Ukhonjiswa yiHardrock uMongameli Tshuma

Lovemore Dube IQEMBU leHighlanders seliqinisekise ukuthi liqhubeka ngezingxoxo leHardrock FC mayelana ngokuthengiswa komdlali wasesiswini uMongameli Tshuma, okukhangelelwe ukuthi aye kuleliqembu ekuqaleni kwesizini ka-2027. Sekulesikhathi kukhulunywa enkundleni zokuxhumana ukuthi uTshuma uzatshiya…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×