Online Reporter
Impambosi yokwenzisisa
Impambosi yokwenzisisa yona ijobelela u-isisa esikhundleni sikankamisa wokucina wesiqu sesenzo. Impambosi le siyisebenzisa nxa sikhomba ukwenza izinto ngamandla njalo langonanzelelo.
Izibonelo: funda — fundisisa, lalela — lalelisa, ona — onisisa, qaphela —qaphelisisa. Zikhona ezinye izenzo ezithize ezicina ngo-isa zona ziyimpambosi yokwenzisisa.Izibonelo: Umuntu lo uyaqaphelisa.
Izenzo zakho ndodana zithokozisa umoya wami.
Impambosi yokwenzeka
Impambosi yokwenzeka ibonakala ngezijobelelo zayo u-eka lo-akala. Izibonelo: funda –fundeka, khuluma –khulumeka, loba –lobeka, eba –ebeka, zuza –zuzakala, zwa-zwa-zwakala, qeda –qedakala.
Izibonelo zemitsho: Lokho kuyafundeka, hatshi lokho. Indaba enje ikhulumeka njani? Akuqedakali akufunayo lo umuntu.
Izimpambosi zesenzo silakho ukuzakha sizakhela phezu kwezinye izimpambosi. Izibonelo: hambeka, hanjelwa, hanjiswa, hambisa, hambisana njalonjalo. Zondeka, zondela, zondelwa, zondiswa, zondisa, zondana njalonjalo. Izimpambosi, njengazo zonke izenzo zingasetshenziswa ekulanduleni:
Izibonelo:ukudla kudliwa — ukudla akudliwa, izipho ziyafuneka — izipho azifuneki, izifuyo ziyabonakala — izifuyo azibonakali, abantwana bayathandana— abantwana abathandani.
Isakhi sokuzenza — EsiNdebeleni silakho ukuthi sisebenzise isakhi — zi lesenzo. Ukusetshenziswa kwesakhi lesi lesenzo kwenza isenzo esibunjiweyo sitsho ukuzenza.Izibonelo: thanda- ukuzithanda, khathaza- ukuzikhathaza, bonga-ukuzibonga, duba –ukuziduba.
