Ngeviki edluleyo siphethe ngokuthi isakhiwo sesenzo ngumsuka. Ngalokho-ke hlolisisa izenzo ezilandelayo: -fa, -fela, -fisa, -fiwa. –dla, -dlela, -dlisa, -dliwa. -thola, -tholela, -tholisa, -tholelwa, -sukuma, -sukumela, sukumisa.
Esikuqaphelisa ngalezizenzo ezingaphezulu yikuthi lanxa isenzo singaze sibe siguquka ngayiphi indlela kukhona ingxenye yaso engaguqukiyo ezinjengalezi ezilotshwe ngaphezulu. Le ingxenye engaguqukiyo ithiwa ngumsuka.
Izivumelwano zesenzo
Isenzo singasetshenziswa lezivumelwano eziyimihlobo emibili. Isivumelwano senhloko kunye lesivumelwano sikamenziwa.
Isivumelwano senhloko
Funda imitsho elandelayo: Ubaba uyahamba. Izinyane liyahamba. Ukufa kuyahamba. Udonga luyahamba. Emitshweni engaphezulu sinanzelela ukuthi ingxenye yesenzo esekucineni yenza isenzo sivumelane lebizo eliyinhloko yomutsho.
Okunye esikuqaphelisayo yikuthi ziyatshiyana lezingxenye kusiya ngezigaba zamabizo ayinhloko yemitsho yethu.
Okokucina esikubonayo yikuthi ingxenye zonke lezi zisekuqalen kwesenzo. Zona lezingxenye zesenzo ezitholakala ekuqaleni kwesenzo zisenza isenzo sivumelane lenhloko yomutsho zithiwa yisivumelwano senhloko.
Isivumelwano sikamenziwa
Funda imitsho elandelayo. Umfana uqhuba inkomo. Ugogo uphendula uhayezi. Umbalisi ufundisa abantwana.
Emutshweni wokuqala ibizo elithi umfana liyinhloko yomutsho.
Okwenziwa ngumfana yikuqhuba, ngakho igama elithi qhuba liyisenzo. Umfana uqhuba inkomo. Igama elithi inkomo ngumenziwa ngoba liveza ukuthi lokho okwenziwa ngumfana kwenziwa kubani.




