Pathisa Nyathi
KULEZINSUKU kwandile koBulawayo ukubona omama labobaba belungiselela ukulima nxa selithe lasewula. Ukusweleka kwemisebenzi kusobala ngoba uthola obaba bebambisene labomama. Izolo bekungenjalo. Wawuthola omama belume eyangaphansi bebodwa obaba ubunengi babo busemisebenzini edolobheni. Pho asavalwa amafekithali kwathi izakhiwo zawo zathengwa ngabamabandla ezokholo, sekuyizindawo zokusontela. Batshisa amahlanga omnyaka odluleyo. Bawabuthelela andubana bawatshise ukuze nxa selisewule bahle balime bahlanyele.
Lokhu kwenziwa ngolethemba.
Silethemba lokuthi nxa sesifikile isikhathi sezulu lizatshaya phansi silime. Kuhle nje ngoba lelanga liyatshisa khona kanye okwacina ukuzwiwa ngokhokho bethu.
Siyasithi liyabasela. Siyabe siphume emqandweni lapho abaziyo babathi nxa kungaqandanga okwaneleyo lingezake line. Kufanele kuqande kakhulu ukuze sibelethemba ukuthi kuzakuna isiwodlo.
Kuzakuthi nxa sekufika inyanga kaMfumfu liqale ukubhadlaza. Lapho liyabe selikhupha inhlanzi emanzini, selikhupha umkhovu etsheni. Kuyabe sekuyileliya elitshisa kuze kube lomfasimbi. Izihlahla lazo zihle zilamukele.
Ebusika izihlahla ziyahlubula zisale sezingezinqunu zingaselawo amahlamvu. Ziyaphumula izihlahla. Njengathi nje siyahlubula sibeke imihlubulo phansi ebusuku. Kuzakuthi nxa sesivuka ekuseni sivuke silamandla sesingabalindele ukubamba ngamazinyo.
Nxa sivuka ekuseni sesingabaphumuleyo kasize sakhohlwa ukuvunula. Lezihlahla zinjalo. Ubusika yibusuka bazo.
Nxa sekulihlobo sekusile sezizavuka zidobhe imvunulo zivunule. Seziqala ukununkula, kuthi ezinye ziqhakaze izimbali zemikhakha lemibala etshiyeneyo. Phandle sekusiba kuhle. Imvevane sezisiza zizekwamukela imvelo esinhle. Yisikhathi sokuthi izidlonono lazo ziqale elazo iculo elimnandi emahlamvini amaphane wona aqala ebomvana kuthi ngokuya kwesikhathi acine eseluhlaza.
Kungakabi nsuku ngaki sizabona imvevane zamacimbi seziqandele amaqanjana amhlophe nke emahlamvini amaphane. Ngempela lizathwala sithi sisalibele litshaye phansi insewula kuthi amahlamvu ayekhithikile ebusika akhukhulwe zimpophoma zamanzi aseqonda emifuleni efana laboKafusi, oThuli kunye laboMzingwane. Kuzakuthi lapho amahlamvu abuthene khona acine esengathi ayabola akhuphe iphungana lehlobo.
Zizahluma izadenda, kuhlume amagonsi labomabuyazibhonsa. Lesi yisihlahlana esilamahlamvu achayileyo esilempanjana ezibomvu. Sikhula thina satshelwa ukuthi impanjana lezi ungazihlafuna izintombi ziza zibhonsa ejaheni. Yikho nje isihlahlana lesi sithiwa ngumabuyazibhonsa. Zintombi eziza zibhonsa zisiza zodwa. Kuze kusikhumbuze abakoMoyo abatenywa ngokuthi “Bakadzi behha bemene.’’
Sikhethe ukukhuluma ngale indaba yezulu ngoba sesizwe uthuthuva phakathi kwezinyanga zesiNtu lezinyanga zezulu ezesikhiweni. Sithi ngezesikhiweni lanxa sekungezimnyama ngoba indlela esetshenziswayo ukuhlahlula ezomkhathi zindlela zesikhiweni lapho okusetshenziswa khona imitshina ethize. Lapha lokukhudumala kolwandle kuyacubungulwa ngoba yikho okungaletha lokhu esithi ngu-El Nino otsho ukuthi izulu lizaxhayela.
Kwesinye isikhathi kubakhona lokhu abathi ngu-El Nino lapha ke kutsho ukuthi izulu linengi. Ngithemba sisalikhumbula izulu lonyaka ka2000. Lelozulu lazatheleka ngenyanga kaMbimbitho. Lazafika singalindele sisathi lizakhasa kanti lelo kwakungelikazamcolo leliyana elikaNowa. Lana isikhathi eside. Lalithwala lize liwohloke beselihamba kuthi ngemva kwesikhatshana liphenduke lichitheke. Kwaze kwafika isikhathi lapho okwasekulentombo. Ngikhumbula lowomnyaka sigebha ingcwaba amanzi empompoza wodwa engena ethinteni.
Lemigwaqo yaqala ukutshona phansi lanxa yayingeyethara. Emifuleni kasikhulumi, kwasekugolwa intethe amanzi esekhasa esehamba egangeni.
Pho abakithi, ngitsho izangoma zezulu phela zithi zona uNkulunkulu kahanjelwa phambili. Kasingathi izulu lizaxhayela sengathi ngelethu. Izulu liyacelwa line. Bezikhuluma izanuse zezulu zisithi nje khona lapha koBulawayo zizakuba zisenza umcimbi wokucela izulu phakathi komuzi weLuveve. Sazini ke thina ngezindaba zezulu? Thina sesizathula simane sincuze amasi kuthi ekucineni sibone obeqinisile.




