KUMAVIKI adluleyo kwenziwa umkhosi ngabasakhulayo. Lo umkhosi wawenzelwe eNkulumane eholu. Lapha-ke kwakungabizwa ozwayo abantu kuyinhlabathi lapho kuthakazelelwa usuku lwe-Africa. Inengi lamaqembu alapha lalingahlabelayo. Yayikhona iSiyaya ekhokhelwa nguSimon Mambazo likhona leqembu eliholwa yindoda yakoMoyo.
Iluba lemvelo lalo lagiya lathi lingeke ledlulwa ngontanga. Laba ngasebekhulile ababeyingxenye leThandanani. Basitshaya isitshikitsha ontanga bavuma ngamakhanda. Sakhala isikeyi sakhumbula izolo kusadliwa ngoludala. Sabubona ubuhle be-Afrika nxa sekusiza kwezomgido.
Amaqembu angena elokhu ehlangabezana kwaze kwathi emveni kweza ithuba lokuthi ngethule inkulumo yami. Lapha lakho ngaqinisa ukuthi ubu-Africa bethu kakutsho umbala. Silebala elimnyama yebo kodwa lokhu akusikho okuqakathekileyo. Nampaya abansundu eMelika abagoqela uMongameli uObama. Laba ngabansundu okombala kuphela.
Indikimba yendaba yikuthi sikhangele ngalihlo bani. Siwubona njani lumhlaba lezulu lawo. Abantu lezizwe zalapha emhlabeni kudlelana njani? Singabokwenzani lapha emhlabeni? Nxa singafa siqonda ngaphi? Siyatsho na ukuthi kulezulu lapho esiqonda khona? Kungani emathuneni abethu asebethule sibeka izinto abebezisebenzisa empilweni yalapha koMhlaba? Kukhanya sengathi kulohambo umuntu alusungula nxa esecimezile?
Esikwenzayo kweyeme okholweni lwethu. Nxa nje asebethule bephelekezelwa kutsho ukuthi baphakathi kohambo. Singabe kasikwazi lapha abayakhona kodwa uhambo lukhona.
Kambe lokhu esikuzwa kuthiwa siphenduka sibezinkanyezi yikho sibili? Lokhu kuzalwa yiwo umbono wethu wokuthi umuntu uyinyama aphinde abengumoya. Inyama isala lapha koMhlaba mhla sivala amehlo okokucina.
Lukholo lwabansundu lolu. Akusikholo lwabo bonke abaphila lapha emhlabeni. Abanye abezinkolo bakholwa ukuthi umuntu obephila impilo engalunganga lapha koMhlaba uyatshiswa eSihogweni.
Ngithe ngemva kokwethula inkulumo nganikezwa umbazo wesigodo omude. Kanti vele nje balokhu besina abantu bamaqembu ngapha silokhu sizitika ngokudla. Wawuthiwe qithi phambi kwethu umkhomo. Amazambane akhanzingiweyo lawo ayekhona. Nankaya amagwadla lawo sesilokhu siwahlanganisa lamazambane silotshela sikhumbula izolo lethu singakaze sibuswe ngezinye izizwe esezasifaka kowazo lathi savuma njengabontulo bemikhayeni.
Laqala ukuya ngomtsha wendoda. Lapho kwasekumnandi sesize sifisa ukuthi ngabe silala khonalapho. Phela kuvele kuthiwa okungapheliyo kuyahlola. Akusahlolanga ke lokhu esasikuthele gwaqa. Abaqondisi bomsebenzi ababegoqela uSithandazile Dube bawugqiba umsebenzi babonga uzulu owaphatheka kulo umsebenzi. Safika isikhathi sokuthi khathesi kudliwe okwe-Africa. Hatshi bakuthutha ukudla lathi sakuthuthela eziswini. Ngasizwa esami sesingathi libhola labafana elipontshwe lasutha phamu.
Sesidlile savalelisa lami ngawaqondisa kithi eGwabalanda ngilokhu ngilesilokozane sokuthi ngabe kuqhubekela phambili ukuze sikhumbuzane ngokuba ngama-Africa kwethu. Silethemba lokuthi lokhu kuzakwenziwa minyaka yonke ukuze abasakhulayo bafunde izindlela zethu zezolo. Lokuqakatheka kokuba ngabantu abaziqhenya ngobuzwe lobuzolo babo.
Lwadlula usuku ngasala ngisuthisekile ukuthi abasakhulayo balolangatho losuku lolu. Thina asebekhulile yithi esancindiswa amathe abeLungu lokuhlukuluzwa sifakwa emajele okwenza saqala ukwesaba lokukhonza omhlophe. Sezadlula lezo izinsuku. Abatsha kuhle bakhule belengqondo ezitshiyene lezethu.
Ithemba lisesekhona. Kudingeka nje sibacebise sibakhuthaze abasakhulayo. Yibo phela intanga yakusasa, inhlanyelo yakusasa. Kithi selikhotheme. Selisiya ngomtsha wendoda akunsuku ngaki singakayi kwelamathongo lapho esavela khona. Kuvele kusinwa kudedelwana. Abafayo batshiyela abazalwayo umdango wokuzemba lokuthuthukisela phambili impilo lobuzwe babantu.




