Isabizwana senani siyaphethwa

Uma isivumelwano senhloko singungwaqa lonkamisa sihlangana lesakhi, bese kuthi unkamisa wesivumelwano adedele indawo isakhi.
Isibonelo: l(u) + o + nke >lonke; b(a) + o + dwa > bodwa.
Okhulumayo ubunye, okukhulunywa laye ubunye lesigaba 1 zisebenzisa iziqalo zemvelo ezingakhiwa lesiqu u-dwa.

Isibonelo: ngedwa, wedwa, yedwa.

Iziqu zokubala – bili, – thathu, -ne, -hle njalonjalo zingahlelwa zimele ubunengi kuphela kanje:
Isigaba

2              bobabili          bobathathu         bobane
4              yomibili          yomithathu         yomine
6 omabili/womabili omathathu/womathathu omane/womane
8             zozimbili            zozintathu          zozine
10           zozimbili            zozintathu          zozine
14           bobubili          bobuthathu        bobune
15           kokubili           kokuthathu         kokune

Lezi zabizwana ezilalezi ziqu zingakhiwa ngezindlela ezehlukeneyo kanje:

Singasebenzisa isivumelwano senhloko lesakhi sesabizwana u “o” kanye lesiphawulo. Uma sisebenzisa le indlela unkamisa wokuqala wesiphawulo uyasuka.

Isibonelo: i- + o + (e)mibili > yomibili; b(u)

+ o + (o)buthathu >bobathathu.
Z(i) + o + (e)zine > zozine.

Nanku umsebenzi:
Thatha la amabizo alandelayo bese:

Utsho ukuthi ayini ngohlelo lweSiNdebele
Akuziphi izigaba?
Umhlambi, utshwala, inkulumo, uNomvelo.

Thatha lezi izabizwana ezilandelayo bese: utsho ukuthi ziyini ngohlelo lweSiNdebele. Chaza ukuthi zakheke njani: bobane, bona, leyo, wodwa, leliya, lezi.

Related Posts

Ubulala asebenza laye, alale lesidumbu amalanga amabili

  Danisa Masuku KUSEHLAKALO esitshwaqisa umzimba, kulendoda yeHope Fountain bucwadlana lakoBulawayo okubikwa yahlahlela enye esebenza layo yafa qede yalala insuku ezimbili lesidumbu. UButholezwe Ndlovu (31), owayesebenza emgodini eHope Fountain, waxabana…

Ingcitshi zichwayisisa ngokuwa kwendizamtshina kaChivayo

  YiNtatheli kaMthunywa SEKUTHUNYELWE iqembu lengcitshi lapho okwenzakale khona ingozi yendizamtshina eMarondera, eMashonaland East, ukuze kuchwayisiswe ngokufa kukasomabhizimusi uWicknell Chivayo, umkakhe uLucy Muteke labanye abantu abane. Abantu abayisithupha laba bafe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×