Isabizwana soqobo sakhiwa ngendlela ezimbili

Indlela yokuqala

Njengoba isabizwana soqobo sibunjwa ngamalunga amabili – isiqalo lesiqu, singatsho ukuthi isabizwana soqobo sakhiwa ngesiqalo lesiqu. Izibonelo: mina > mi + na – mi –yisiqalo, na –yisiqu. Sona > so + na – so – yisiqalo, na  yisiqu.

Indlela yesibili

Isabizwana soqobo sakhiwa ngokuhlanganisa isivumelwano senhloko lesakhi sesabizwana soqobo u “o” lesiqu u-na.

Izibonelo:

Isigaba  Isivumelwano   Isakhi              Isiqu sesabizwana    Isabizwana
Senhloko          sesabizwana    soqobo                       soqobo
Soqobo
2             ba-                      +      o             + -na                          = bona

5             li-                        +      o             + -na                          = lona

8             zi-                       +      o             + -na                          = zona

9             i-                         +      o             + -na                          = yona

Nanku esikunanzelelayo:

Nxa isivumelwano senhloko singungwaqa lonkamisa, nxa sihlangana lesakhi sesabizwana soqobo, unkamisa wesivumelwano senhloko uyasuswa indawo yakhe ithathwe yisakhi u –“o” kanje:
s(i)- + o + -na = sona; l(u)- + o + -na = lona.

Nxa isivumelwano senhloko singunkamisa siyahlangana lesakhi sesabizwana soqobo. Ngenxa yokuthi elimini lwesiNdebele onkamisa abalandelani, unkamisa oyisivumelwano senhloko uguquka abengusingankamisa kanje: (i-) + o + -na = yona; (a) + o +na = wona
Usingankamisa (y) + o +-na = yona; (w) + o + na = wona.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *