Vusumuzi Dube
Ngaphambilini ngileqiniso lokuthi selike lafunda ngesenzukuthi. Ingcazelo yesenzukuthi ngethi sona yisikhanyiso. Isikhanyiso sona sichazwa ngokuthi lucezu lwenkulumo olugoqela izigaba ezimbili.Esakuqala yisenzukuthi. Esesibili yisandiso.
Isandiso njengesikhanyiso ligama elikhanyisa ngesichasiso, ngesenzo, ngesibanjalo kanye langezinye izikhanyiso mayelana lesikhathi, lendawo kanye lesimo.
Izibonelo: Umama ufuna ingiga enkulu kakhulu. (enkulu: yisichasiso, kakhulu: yisandiso). Ukhulu uhamba kancane. (uhamba: yisenzo; kancane: yisandiso) Kanti mubi kangaka umakoti? (mubi: yisibanjalo; kangaka: yisandiso) Ufike lapha kusasa. (Lapha: yisandiso: kusasa: yisandiso) Nansi eminye imihlobo yezandiso.
Izandiso ezikhomba isikhathi
Zinengi izandiso ezikhomba isikhathi. Ezinye zazo yilezi: kuthangi, emathathakusa, mandulo, izolo, emadabukakusa, kuqala, lamuhla, ekuseni, endulo, kusasa, ntambama, ngomhlomunye, kusihlwa, nyakenye, nyakomunye, ebusuku, ekadeni, kudala, njalonjalo.
Isandiso sokukhomba
Kulesandiso esisodwa esiNdebeleni. Njengesabizwana sokukhomba lesisandiso singakhomba eduze, buqamama, loba kude. Nansi: lapha, lapho, laphaya.
Izandiso zendawo
Lolohlobo lwesandiso yilo esijayelr ukulusebenzisa insuku ngensuku:
Izandiso ezivela emabizweni amadolobho
Ngokulandelayo sizakhangela ngaphansi kwesihloko -ibizo- langaphansi kwesandiso sendawo. IHarare –eHarare, iGweru –eGweru, iGoli –eGoli, iLusaka –eLusaka.
Siqala lapha kuviki ezayo.
Online Reporter