Isibanjalo siyaphethwa

Eziphawulweni

Nanzi izibonelo ngaphansi kwezihloko lezi: Iziphawulo, ngaphansi kokuvuma lesibanjalo:  Omuhle, ukuvuma omuhle, ukulandula kamuhle; ababi, babi, kabababi; ezinde, zinde, kazizinde; esihle, sihle — kasisihle; okudala, kudala, kakukudala njalo njalo.

Yini esikuqaphelisayo lapha? Esikuqaphelisayo yilokhu: Isibanjalo esivumayo sisakha ngokususa unkamisa wokuqala wesivumelwano sesiphawulo. Isakhi sokulandula ngu-ka. Bakhona abasebenzisa isakhi a- ekulanduleni  ngaphansi kovuma lokulandula kanje: muhle — akamuhle; babi — abababi; zinde — kazizinde.

Ezibalulini. Njengokufanana lokuphezulu nanzi izibonelo zezibaluli ngaphansi kwesihloko isibaluli, ukuvuma, ukulandula.

Omnyama –umnyama – akamnyama; ababomvu –babomvu, ababomvu. Oqatha –uqatha –akaqatha; okubanzi –kubanzi-akubanzi. Eziqotho- ziqotho – aziqotho.

Nanku esikunanzelelayo kulokhu: Nanku esikunanzelelayo: Nxa sisakha isibanjalo esivumayo ngesibaluli sisusa isivumelwano sesibaluli endaweni yaso sifake isivumelwano senhloko.

Kwezokulandula siqalisa ngo-a- kwezokuvuma. Lalapha, bakhona njalo abasebenzisa u-ka- njengokuthi kababomvu, kakubanzi, kaziqatha, kamnyama, njalonjalo.

Ukwakhiwa kwezibanjalo ezandisweni: Nxa sisakha isibanjalo ezandisweni singasebenzisa indlela ezimbili. 1 Singaqalisa ngo –ku- ngaphansi kwezihloko isandiso lesibanjalo kanje: kude – kukude; lapha –kulapha; khona –kukhona; ekhaya –kusekhaya; ntambama –kuntambama.

Sizaphetha ngokuhlolisisa ukulandula kusibanga esizayo.

 

Related Posts

Ziyawa eGwanda

Abaculi beSouth Africa, amaQ Twins, sebefikile kuleli ngemva kokuphuthelwa luhambo lwabo lokuqala ngenxa yokulahleka kwamaphasipoti abo. Amawele la, afike elizweni ehamba lomculi odume ngengoma ethi “Uyoncengwa Ngunyoko”, uMafikizolo, njalo bonke…

Konke sekumi ngomumo kuBulawayo Arts Festival

Langalakhe Mabena KONKE sekumi ngomumo kumcimbi wezomculo oweKings and Queens Concert ozaqhutshwa ngaphansi kweBulawayo Arts Festival (BAF) mhlaka 4 Nhlangula. Umcimbi lo uxhaswa yikhansili yedolobho lakoBulawayo njalo uyingxenye yemcimbi yokuthakazelela…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×