Eziphawulweni
Nanzi izibonelo ngaphansi kwezihloko lezi: Iziphawulo, ngaphansi kokuvuma lesibanjalo: Omuhle, ukuvuma omuhle, ukulandula kamuhle; ababi, babi, kabababi; ezinde, zinde, kazizinde; esihle, sihle — kasisihle; okudala, kudala, kakukudala njalo njalo.
Yini esikuqaphelisayo lapha? Esikuqaphelisayo yilokhu: Isibanjalo esivumayo sisakha ngokususa unkamisa wokuqala wesivumelwano sesiphawulo. Isakhi sokulandula ngu-ka. Bakhona abasebenzisa isakhi a- ekulanduleni ngaphansi kovuma lokulandula kanje: muhle — akamuhle; babi — abababi; zinde — kazizinde.
Ezibalulini. Njengokufanana lokuphezulu nanzi izibonelo zezibaluli ngaphansi kwesihloko isibaluli, ukuvuma, ukulandula.
Omnyama –umnyama – akamnyama; ababomvu –babomvu, ababomvu. Oqatha –uqatha –akaqatha; okubanzi –kubanzi-akubanzi. Eziqotho- ziqotho – aziqotho.
Nanku esikunanzelelayo kulokhu: Nanku esikunanzelelayo: Nxa sisakha isibanjalo esivumayo ngesibaluli sisusa isivumelwano sesibaluli endaweni yaso sifake isivumelwano senhloko.
Kwezokulandula siqalisa ngo-a- kwezokuvuma. Lalapha, bakhona njalo abasebenzisa u-ka- njengokuthi kababomvu, kakubanzi, kaziqatha, kamnyama, njalonjalo.
Ukwakhiwa kwezibanjalo ezandisweni: Nxa sisakha isibanjalo ezandisweni singasebenzisa indlela ezimbili. 1 Singaqalisa ngo –ku- ngaphansi kwezihloko isandiso lesibanjalo kanje: kude – kukude; lapha –kulapha; khona –kukhona; ekhaya –kusekhaya; ntambama –kuntambama.
Sizaphetha ngokuhlolisisa ukulandula kusibanga esizayo.
