Online Reporter
Ngesilungu lokhu bakubiza ngelithi yicopulative. Yini isibanjalo? Isibanjalo lucezwana olutholakala ngaphansi kwesilandiso noma kwezinye izincezu zenkulumo njengalezi ezilandelayo: emabizweni, ezabizwaneni, ezichasisweni lase zihlanganisweni.
Ukwakhiwa –Izibanjalo zakhiwa zisuselwa ezincezwini ezingenhla ngokwehlisa iphimbo kunkamisa osekuqaleni ikakhulu emabizweni. Izibanjalo ezakhiwe emabizweni. Ake sifunde imitsho elandelayo: Ubaba uthenge inkukhu. Inkukhu ethengwe ngubaba. Yinkukhu ethengwe ngubaba.
Emutshweni wokuqala ibizo “inkukhu” lingumenziwa. Emitshweni wesibili lowesithathu yinkukhu longubaba asebeyisibanjalo. Ake sikhangele la amabizo lezibanjalo esizakha kuwo ngaphansi kwezihloko ibizo lesibanjalo.
Isigaba 1 Umuntu –umuntu, ngumuntu, wumuntu; 2 abantu-abantu, ngabantu; 1a umalume – umalume, ngumalume, wumalume; 2a omalume-omalume ngomalume, wumalume; 3 umuzi –umuzi, ngumuzi, wumuzi; 4 imizi –imizi, ngumuzi, wumuzi;7 isifo –isifo, yisifo 8 izifo –izifo, yizifo 11 ifu – ilifu, lifu, yilifu.
Qaphela ukwakha izibanjalo kuzo zonke izigaba. Nanku esikuphawulayo: Emabizweni aqalisa ngo a- kwehliswa iphimbo kunkamisa a-. Kungehliswa iphimbo kuqaliswe ngesakhi u-ng-.
Emabizweni aqalisa ngo o-; lo u- kwehliswa iphimbo kunkamisa osekuqaleni. Kwehliswa iphimbo kuqaliswe ngo ng- lo w-
Emabizweni aqalisa ngo-i- kwehliswa iphimbo kuphela kunkamisa osekuqaleni. Kwehliswa iphimbo kuqaliswe ngo-y.
