Isikithi

Thina lapha kuleliphephandaba besiqhubeka sifundisa ngezinto ezithile zesiNdebele lanxa izikolo bezivaliwe. Lokhu kunceda abafundi abasilela kulwazi olunengi lwesiNdebele. Inengi labantu khathesi sebabalekelwa lulwazi lwesiNdebele esiqonde qho ngoba indimi sezixubaxubene.

Akusela limi oluqondileyo olukhulunywa yisizwe sikaMthwakazi.

Kumaviki adlulileyo besikhangela umcebo weNdebele obuyisiqoka izinkomo. Sicine leso sigaba sesixoxa ngamazilo aphathelane lezinkomo. Siwathintile athile. Lalamuhla singaka qhubekeli phambili ngawo umcebo weNdebele zona izinkomo sizathinta amanye amazilo. Ezinye imicingelo yazo isekuthathweni kobulongwe bazo.

Kulohlobo olungavumeli ukuthathwa kobulongwe inkomo zingekho esibayeni. Buthathwa kuphela nxa zikhona esibayeni. Kwabanye buthathwa inkomo seziphumile. Kuzananzelelwa ukuba kulokuphikisana lohlobo olungaphezulu kubangelwa yikutshiyana kwemithuso.

Kwabanye njalo ubulongwe buyacutshwa nxa buthathwa hatshi ukuthi kuthathwe idudu lonke.

Kweminye imizi umuntu wesifazana kazingeneli esibayeni nxa efuna ubulongwe, ubulandelwa ngumntwana. Kwakukholwa ukuthi umuntu wesifazana uyisinyatheli esithundubeza ukusebenza komthuso.

Ezinye umthuso wazo awuvumeli ukuthi zitshaywe ngoswazi lwenkamasane lungahuqhwanga ngobulongwe.

Ezinye izifuyo zeNdebele. Imbuzi. Aluthandabuzwa usizo lwembuzi eNdebeleni. Imbuzi ingumnakwabo wenkomo, ithatha isikhundla senkomo kwezinye inswelo zeNdebele. Kanenginengi kulula ukwebulala imbuzi kulokuqonda inkomo. Ngakho-ke edabeni lwesitshebo, imbuzi yiyo elamulelayo.

Olunye usizi lwembuzi lugoqela inhlawulo yemilandu, ukucola, ukubuyisa, impahla yesikhumba lokuba yisithethelo sekhaya.

Uhlelo lwembuzi ngemibala yazo

Umhlophekazi ngemhlophe nke umzimba wonke. Impunga ngelombala wejuba. Isiqandane ngelamabala athe fahla fahla umzimba wonke. Kungaba ngamabala amnyama lamhlophe kumbe abomvu lamhlophe.

Umunwe ggemnyama eba lemidwa emhlophe esiphaqeni ibuye ibe lombala omhlophe ngaphansi kwesisu sayo.

Ngebanga lokukhula/isimo
Izinyane yimbuzi encinyane, ikakhulu esamunyayo. Ithokazi yimbuzi ensikazi engakaze izale. Isibhuzikazi yimbuzi ensikazi, elesidumbu esikhulu. Impongo yimbuzi enduna engathenwanga.

Intondolo yimbuzi enkulu etheniweyo.

Izimvu:Izimvu aziladumo oluyangaphi eMaNdebeleni. Mhawumbe kwenziwa ukuthi azisetshenziswa emisebenzini zamasiko ezinjengokubuyisa. Lokhu kubangelwa yikuthi izimvu ziyisimungulu, azisizo izhlabamkhosi njengembuzi.

Emikhutsheni yesintu kuthandeka imbuzi ngoba Ibiza okude nxa isisifa. Ngenxa yalokho akulalwazi olubalulekileyo ngazo izimvu. Usizo lwazo emaNdebeleni lugxile kakhulu esitshebeni laseziqhameni( imvunulo yesigogo semvu).

Uhlelo lwezimvu ngesimo: Inqama yimvu engathenwanga. Umthena yimvu etheniweyo.