Nobuhle Mgwaqo
ISINTU sakithi singasetshenziswa ukulwisa ukumemetheka kwegcikwane le-HIV, ukwendiswa kwabantwana bebancane kanye lokuzithwala.
EMabonyane, eSigodini Village, esigabeni seMatobo esingaphansi kwenduna uFuyane, sekuvuselelwe indlela zayizolo zokukhulisa abantwana ukuze kulwiswe imikhuba emibi ebisibangela ukumemetheka kwegcikwane lengculazi lokuzithwala kwabantwana.
Kusungulwe amaqembu amabili elamantombazana asakhulayo, abizwa ngokuthi ngaMatshitshi kunye lelinye elabafana ababizwa ngokuthi ngaMaguqa.
Injongo yokuvuselela indlela zayizolo zokufundisa abantwana ngokuziphatha kukhangelelwe ukuba zincedise ekulwisaneni lokwendiswa, ukuzithwala kwabantwana kunye lokumemetheka kwegcikwane le-HIV.

Inhlolisiso eyenziwa yinhlanganiso yeNational Aids Council iveza ukuba ukuzithwala kwabantwana lokwendiswa bebancane kuvame emaphandleni, lapho okwembiwa khona igolide kunye lakumingcele yelizwe. Kukanti ukumemetheka kwegcikwane le-HIV kuphezulu kubontanga abaleminyaka ephakathi kwengu-10 kusiya ku-24.
UGogo uEsnath Moyo-Nkomo onguye okhokhela aMatshitshi, okungamantombazana angakahlangani labesilisa emacansini, uthe bafundisa amantombazana imigido yesiNtu kunye lokuziphatha kuhle ngenhloso yokulwisa ukumemetheka kwegcikwane le-HIV.
“Ngananzelela ukuthi lapha esigabeni igcikwane lengculazi liyamemetheka ngamandla ngembangela ezimbalwa, ngasengisiyafunda koBulawayo ngendlela zokulwisa umkhuhlane lo. Ngabuya ngakhulumisana lenduna uFuyane, sabumba iqembu laMatshitshi. Itshitshi yinkazana engakaze ihlangane lowesilisa ecansini. Kulesisikolo somdabuko, sifundisa ngobuhle bokuziphatha bezintombi nto.
“Ukungangeni emacansini kuzenza kwehle inani labantu abatheleleka kutsha ngegcikwane lapha eSigodini sethu. Sananzelela ukuthi abantwabethu abangamankazana bahlangana labadala batheleleke ngegcikwane babe sebesiya kubosowabo abangabafana sebelomkhuhlane bafike babathelele yingakho ngale indlela ukumemetheka kwegcikwane kuzakwehla kakhulu lapha,” kulandisa uGogo uEsnath Nkomo.

Ungezelele wathi bekulohlupho njalo lokuzithwala kwabantwana beleminyaka engaphansi kwengu-15 kodwa ngohlelo lolu lokhu akusekho.
“Okuhle ngeqembu leli, yikuthi kungaba lophambuka endleleni esibafundisa yona baphanga bacebelane, ngaleyondlela kubalula ukuthi lo osephambukile aqondiswe abuye angene emfolweni kusemasinya engakazithwali.”
Abafana labo bafundiswa ukuthi baziphathe ukuze bangacini bengena emikhubeni ezabenza babe sengozini yokuba legcikwane le-HIV.
UMnumzana Brian Ncube ongumkhokheli waMaguqa uthe ukufundiswa kwabafana kuqakathekile ekulwisweni kwemikhuhlane ethelelwana emacansini.
“Sifundisa abafana kusukela kwabaleminyaka emine kusiya kwabaleminyaka engu-21 ngokuthi ukugijima ayisikho kufika njalo ubude kabuphangwa,” kutsho uMnu Ncube.

UDistrict AIDS Co-ordinator uthe umkhankaso we-“Not in my Village” okutsho ukuthi “Hatshi esigabeni sami,” uhlose ukuthi kusetshenziswane labakhokheli bezigaba ukulwisa ukwendiswa kwabantwana kanye lokumemetheka kwegcikwane le-HIV ezigabeni.
“Wonke umuntu ulomlandu ekulwiseni ukuzithwala, ukwendiswa kwabantwana kunye lokumemetheka kwegcikwane leli. Thina lathi senza indima yethu ngokufundisa ngobubi balokhu. Lokhu kuzancedisa njalo ukuba nxa izinto ezifana lalezi zisenzakala ezigabeni zethu kuvulwe amacala abakwenzayo bajeziswe,” kutsho uMnu Ncube.
UMlisa uMakholisa Ncube uthe: “Siqhuba umkhankaso we: “Not in my Village,” sihlose ukulimukisa umphakathi ngobubi bemikhuba yokwendiswa kwabantwana, futhi besendiselwa ebantwini abadala kulabo okubangela lokutheleleka emikhuhlaneni. Sithi lokhu kasifuni kwenzakale ezigabeni zethu.
“Sifuna umphakathi ube lombono ofana lowethu. Sifuna abantu bazwisise ukuthi yinto embi kangakanani abayenzayo ukuze bangabona lokhu kusenzakala bazosibikela njengabakhokheli bajeziswe abenza lokhu.”
Usobhuku wesigodi se-Sigodini uShakespeare Ndlovu uthe basebenzisa izindlela ezitshiyeneyo ezifana lemihlangano kanye lalezinkundla zomphakathi ukufundisa abantu ngomkhankaso othi “Not in my Village” ngoba kabafuni kwenzakale okungahambelani lobuntu bethu njengabansundu.




