admin
BakaMthwakazi njengoba abadala bethi igula elidala livame ukunuka amasi nanku namhlanje iphephandaba likaZulu likuveza ngokuliphathela ingwevu, kayigiyi nje lindoda ifefe lingumfana. Noma nje bethi guga sithebe kade wacholela kodwa lindoda kayikhathali ngokugiya kwayo nanko phela lokhu isekhona kwezokuhaya.
Angithi nje kuthiwa akubonda laguga lamaxolo alo, kodwa lokhu kwesinye isikhathi kusuka kube ngamalimi ezansi.
Nanku sikubona ngamehlo kungwevu endala esimxhiliba elokhu ingena kuphume uluju emlonyeni. Othanda ukuzizwela mayelana lale ingwevu nansi ingxoxo eginyisa amathe phakathi kukaNdabakabani Ndebele (NN) lentatheli yephephandaba likazulu uCornelius Luphahla (CL).
CL: Akuchazele umphakathi jahelidala ukuba wena ungubani njalo udabuka ngaphi?
NN: Mina ngazalelwa eSigabeni seGuwe eNkayi mhlaka 15 Ncwabakazi ngomyaka ka-1928. Kwathi ngomnyaka ka 1939 ngayafunda uSub A esikolo seMahinde School eNkayi ngasuka njalo ngayafunda uStandard 1 kusiya ku 6 eLower Gweru Mission.
Ngemva kwalokho kwathi ngo-1954 ngasuka ngayasebenza eLower Gweru ukuba lipholisa ngaze ngatshiya-ngo 1957. Ngasuka lapho ngayasebenza endaweni ezehlukeneyo. Ngomnyaka ka-1972 ngasuka ngayahlala lomuyi uDokotela Joshua Mqabuko Nkomo ngimlinda waze wayabhubha lokhu ngihlala laye. Ngasengisuka-ke ngizozihlalela emzini wami lapha eNyamayendlovu engihlala khona lakhathesi.
CL: UZulu uthanda ukwazi ukuba waqala nini ukwenza inkondlo njalo wandise ukuzenzela ngaphi?
NN: Mina ukugiya lokhu ngakuqala kudala ngisafunda eLower Gweru ngakhula lakho okwenkukhu ekhula lamanono ayo kwaze kwazofika namuhla lokhu ngihaya. Ekuhayeni lapha ngandise ukugiya nxa kuthe kwaba lemikhosi emikhulu yesizwe ikakhulu ekhangela ngezamasiko kumbe emitshadweni kanye lemadilini okuzalwa.
CL: Lokhu waqala ukugiya wake wathola sicoco bani jahelibanzi njalo wasithola ngaphi?
NN: Mina lokhu ngaqala ukuhaya ngathola indondo emkhosini owawukhona eLorrator Mission ngo 1982 lapho engancinta khona imbongi ezilitshumi kanye lamanye amaqembu abaculi. Indondo le yayivela kunhlanganiso ezizimele zodwa. Ngabuya ngathola njalo izicoco ezehlukeneyo okweminyaka embalwa noma nje khathesi sengingasangeni emincintiswaneni ethile njengakudala. Sengithanda ukugiya kakhulu emidlalweni lapho okungancintiswana khona.
CL: Akutsho jahalakithi ukuthi ngaphandle kokuba yimbongi msebenzi bani owenzayo?
NN: Ngaphandle kokuba yimbongi mina ngiyalima njalo ngiyafuya njengoba nje sengikhulile. Ekufuyeni kwami ngifuya inkukhu, imbuzi kanye lenkomo okuyikho engiziphilisa ngakho lemuli yami.
CL: Njengembongi endala, bunzima bani oyake uhlangane labo njalo nkuthazo bani oyipha imbongi ezisasungula?
NN: Ubunzima engiyake ngihlangane labo njengembongi yikuthi ekuqaleni ngangigiya nje ngingatholi lutho okuyikho okuqeda idlabuzane lokuqhubekela phambili ngalo umsebenzi kodwa ngenxa yokuqinisela ngaqhubeka kwaze kwafika ithuba lokuthi abantu baqale ukungibonga ngemva komsebenzi lo ngoba bewubona ubukeka.
Ngathuthuka-ke kwezokuhaya ngaze ngafika kuzinga engikilo namhlanje.
Ngakho-ke imbongi ezisacathula ngithi kazibambelele njalo ziqinisele emsebenzini lo ngoba unzima. Okunye njalo ngithi kazihloniphe umphakathi zibuye ziziphathe kuhle ukuze zithuthuke njalo zithandwe ngabantu ngoba ziyisibonelo esihle emphakathini.
Online Reporter