Nkosilathi Sibanda
UKWETHULWA kwendawo ezilemitshina yakulezinsuku yokuthola ulwazi lokuxhumana, ezibizwa ngokuthi ngama-digital centre, sekuphakamise izakhamizi ezinengi emaphandleni akuleli.
Ama-digital centre la, asungulwa nguHulumende kuzo zonke izigaba elizweni ngenhloso yokuthuthukisa uzulu ukuze aphucuke kwezokutholakala kwembiko lokunye okuphathelane lempilo. Ekuqaleni, indawo lezi kwathiwa ngama-Community Information Centres.
Ugatsha lwe-Information, Communication Technology Postal and Courier Services kuHulumende, yilo oluqhuba ukubekwa kwama-digital centre la, ndawonye lePostal and Telecommunications Regulatory Authority of Zimbabwe (Potraz).
Enye injongo kaHulumende yikuthi ama-digital centre la athuthukise indawo ezisemaphandleni, abantu bakulezindawo bengasaleli emuva kwezokuthapha ulwazi ebulenjini.
Kulandela ukwethulwa kwe-digital centre enzikini yamabhizimusi eBinga, izakhamizi sezisenelisa ukwenza okunengi ngokuthapha ulwazi ku-internet, njalo sekuphathise inengi labantwana besikolo nxa bedinga ulwazi oluthile kuzifundo zabo. Osomabhizimusi labo babika ukuba i-digital centre ibancedisa kakhulu nxa bexhumana lamanye amabhizimusi abasebenzisana lawo kunye lokuthola amacebo amatsha okukhuphula amabhizimusi abo.
Omunye wamalunga enhlanganiso yeBinga Business Association, uMnumzana Pilate Dube uthe sekulokukhanya emphakathini ngoba kade indawo yeBinga yasalela ekutholeni imitshina yakulezinsuku esebenzisa i-internet.
“Ama-digital centre abaluleke kakhulu kumpilo yakulezinsuku. Ngeke abantu bathole ukuphucuka nxa besehluleka ukuxhumana labanye ku-internet,” kutsho uMnu Dube ekhuluma lephephandaba likazulu ngoMvulo kuliviki.
“Kithi njengamabhizimusi asakhulayo, sikubona kukuhle sibili ukuba le-digital centre ngoba ukuxhumana kusivumela ukuthi sifinyelele ulwazi ngokwenzakala emakethe ikakhulu nxa sikhangele kwezokuthengwa kwempahla kwamanye amazwe, ukulandela izinqumo zikaHulumende, ukuhlaziya intengo, ukuxhumana lamabhizimusi asabalalisa impahla lokunye.”
UMnu Dube uthe sebethole lokuziphakamisa ngolwazi.
“Kulenhlelo zezifundo ongeke uziqede ku-internet. Thina osamabhizimusi kasitholi isikhathi sokuthi siyehlala phansi ekilasini. Khathesi abanye bethu sebesenelisa ukuthi bafunde bathole izithupha ezithile kwezokumaketha lokuthengisa ebulenjini, ukuthengisa ebulenjini besebenzisa uhlelo lwe e-commerce lokuhlaziywa kwedatha.
“Lokhu kunceda osomabhizimusi ngolwazi lokuphatha imisebenzi ye-internet besebenzisa inkundla zokuxhumana ukuze bahlanganele labanye. Sibonga uHulumende ngalokhu,” kutsho uMnu Dube.
UHulumende usevule ama-digital centre ezikolo, okuyikho osekubeke abafundi lababalisi abasemaphandleni kuzinga elilingana lalabo abasemadolobheni. Phezulu kwalokhu, emakilinika asemaphandleni, omongikazi labodokotela sebesebenza kalula ngama-digital centre la ngokuthola ulwazi lwengcitshi kunye lokuxhumana labanye nxa befuna usizo.
Abalimi labo ngabanye ababika ukuthi uhlelo lolu luyabasebenzela.
UMnumzana Winston Babbage, umsekeli kamongameli weZimbabwe Commercial Farmers Union uthe: “Sibonga uHulumende lazo zonke ingatsha eziphathisa ekwethulweni kwama-digital hubs kubalimi. Lokhu linyathelo elihle, eselamukelwe ngabalimi esigabeni. Indawo lezi sezincede abalimi abasemaphandleni ekutholeni ulwazi, nanko phela abanye bahlala bethwele nzima ukuthola ulwazi olutsha ngokulima nxa sikhangele ngentengo yezilimo lezifuyo.
“Okunye njalo, ama-digital hubs la enza kube lula kubalimi ukuthi benze izinqumo, ukufinyelela emakethe lokuxhumana bona bodwa,” kutsho uMnu Babbage.
Umqondisi wePotraz, uDokotela Gift Machengete, ebika ngokuqakatheka kwama-digital centres, wabika ukuthi indawo lezi zizavula amathuba emisebenzi, zivuse impilakahle emaphandleni
“Ama-digital centres azaguqula impilo zabantu ikakhulu emaphandleni. Sikhangelele ukuthi ngesikhathi esifitshane, indawo lezi zisabalale kuzo zonke izigaba. Sifuna ukuthi kube lempumelelo emaphandleni,” kubika uDkt Machengete.




