YiNtatheli kaMthunywa
ABANYE omama abaya esibhedlela seChitungwiza Central Hospital ukuyancediswa nxa bekhulelwe kuthiwa bacina ngokubaleka betshiya izingane zabo ezisanda kuzalwa okwenza ukuthi abantwana laba bacine bengena ngaphansi kwesandla seSocial Welfare.
Ngaphezulu kwalokho, esibhedlela lesi kulethwa izingane ezisanda kuzalwa ezitholwa zilahlwe emigwaqweni lezindaweni ezehlukeneyo lazo ezicina zisiwa eSocial Welfare kumbe emizini ekhulisa izintandane.
UDokotela Audrey Tasaranarwo weChitungwiza Central Hospital uthi kulabomama abanengi ababeletha besebebalekela ingane zabo bezitshiya esibhedlela lesi.
“Silenkinga yabomama abeza esibhedlela sethu bekhulelwe babhalise amabizo lamakheli amanga. Sebebelethile, bayabaleka batshiye abantwana laba bodwa, isibhedlela sethu sizalandela amakheli atshiywe ngabomama laba kuvele ukuthi kabaziwa lapho abathi bahlala khona,” kutsho uDkt Tasaranarwo.
Bathi njalo kulabantwana abatholwa ezindaweni ezehlukeneyo eChitungwiza babe sebelethwa esibhedlela sabo, indaba lezi ziyafika emapholiseni njalo bacine ngokukhuliswa isikhatshana baphinde badluliselwe eSocial Welfare kumbe ukusiwa emizini ekhulisa izintandane.
“Silomntwana owatholwa ephoswe endlini encane walethwa lapha welatshwa, lalamuhla usaphila. Omunye walethwa ephoswe emnyango wesibhedlela sethu samthatha samusa emapholiseni kwase kuhlolisiswa wasesiwa emizini ekhulisa izintandane. Sithola abantwana abanjalo abedlula amatshumi amahlanu ngomnyaka njalo eminyakeni emibili bedlula ikhulu,” kutsho uDkt Tasaranarwo.
Bathi abantwana laba nxa betshiywa ngomama babo bahlala ewadini yabantwana bengakasiwa eSocial Welfare.
“Abantwana laba badinga uchago lwempuphu, isepa yokuwatsha lokugezisa lezembatho esincediswa ngabantu abalezinhliziyo ezinhle. Sidinga abanengi ukuthi beze basisize,” kutsho uDkt Tasaranarwo.
Bathi ukulahlwa kwabantwana yinkinga enkulu esigabeni sabo seChitungwiza yikho indaba le idinga ukulungiswa.
“Silabantu abazibhalisa eSocial Welfare ukuthi bayafuna abantwana abanye babo yibo abacina sebephiwa abantwana laba behlala labo. Silomunye umama owathatha abantwana abane (4) omunye wabo useye eCanada. Silabantwana abanengi kakhulu abadlule esibhedlela lesi abatshiywa ngomama babo loba abatholwa ezindaweni ezehlukeneyo,” kutsho uDkt Tasaranarwo.
UNkosazana Temptation Wapwanyika (42) onguMedical Social Worker esibhedlela lesi uthi ekuhloliseni kwabo babone ukuthi kulezizatho ezehlukeneyo ezenza ukuthi omama batshiye abantwana loba babalahle.
“Kulabanye omama abasala elizweni omkabo besiya emsebenzini kwamanye amazwe yikho sibone ukuthi yibo abanengi abeza bezithwele (izisu ezingayisizo zabayeni babo) lapha njalo sebebelethile basebebalekela abantwana ngoba besesaba ukutholakala ngomkabo sebelabantwana abangaziwayo.
“Kulamanye njalo amadoda athi angakhalalelwa abantwana ngabesifazana abayabe bethandana labo ababuya labo futhi laba baqambe amanga bathi babadobhile. Indaba ezifana lalezi zicina sezivela nxa omama labo sebebabophisile ngamacala ehlukeneyo.
“Abantwana laba bayahlolisiswa ngodokotela bebe sebesiwa endaweni lapho abazakhuliswa khona eHarare lakwezinye indawo.
“Abanye abalahla abantwana ngabenza umsebenzi wokuthengisa imizimba,” kutsho uMnu Wapwanyika.
UNkosazana Princess Moyo (42) onguDeputy Medical Social Officer eChitungwiza Central Hospital uthi kuqakathekile ukuthi abesifazane badinge indlela zokuvikela imizimba nxa bengakalungeli ukuba labantwana kulokuthi babelethe besebecina ngokubalahla.
“Amakhondomu akhona njalo lendlela zokuvikela ukuzithwala zikhona ezehlukeneyo, yikho sikhuthaza abesifazane ukuthi babe labantwana bekulungele,” kutsho uNkszn Wapwanyika.




