Silo Mehleli Dube
KUVAMILE ukuthola ezimulini abosendo bengakhulumisani kufungelwana ijoyi abanye baze bayekhulumisana sebehlanganiswa yimfa.
Uthole abantu bemuli yinye bethaphana ngamehlo, anyantikane umuntu ebona isihlobo segazi, achile amakhala njengomuntu obone ubulongwe bechalanga obunethwe yimbolisamahlanga, kodwa eqinisweni ungathi uyakudingisisa uzathola ukuthi into ebangwayo ayila msoco.
Ngikhumbula enye imuli, yasuka yaya emhlahlo umalukuzana wakulelo khaya wayeswela, imthwalo ichitheka. Befika khonale bathi ugogo ozala uyise kajaha nguye ongumthakathi. Bamgcona ngokubangela ukuthi umalukazana aswele njalonje.
Bathe bevela emhlahlo yahloma impi njengoba ugogo babehlala laye ekhaya bona bafulathela umuzi bayazihlalela edolobheni kwathi ngelinye ilanga baya kudokotela esiyahlolwa kwaficakala ukuthi isibeletho sasilenkinga sifuna ukugeziswa lakanye sageziswa wazala abantwana.
Enye layo imuli yahamba kubaphurofethi bafika batshelwa ukuthi ubabakazi nguye owenza amantombazana akuleloguma ukuthi angendi ngoba laye wayelibuya ekwendeni esengumazakhela ezilawula, kodwa eqinisweni lamantombazana babengezwa betshintshanisa amajaha lamadoda abanikazi bengakhethi.
Asali, bukhona ubuthakathi kodwa isikhathi esinengi kuyabe kungamanga aluhlaza tshoko abantu bezifunela imali babophanise izimuli imisila bathathe imali badliwe ngumswenya, lithi lisala likunanzelela ukuthi liqiliwe ubuhlobo sebuchithekile abanye kubenzima lokuthi bahlale phansi bazibuthe bakhumisane umlotha. Phela kuvamile ukuthi lapho okucatshangelwana ubuthakathi kukhulunywa amazwi aqatha asindayo lenhlamba ezizilayo ziyakhulunywa uthole labantwana bomuntu munye bengakhulumisani kufungelwana.
Khona ingxenye yemuli ingaswela isikolo bakholelwe ebuthakathini bathaphana ngamehlo okwenkunzi zithobelene.
Ngikhumbula ngensuku isifo sengculaza siqalisa ukuvela ebantwini, wayecaka umuntu uthole lenwele ziphephuka, athi angadla umuntu aphoqoze okosane olusuthi ilambazi eliphekwe ngempuphu yophoko, wawuzwa abantu abanengi bethi uzibani banyana ulesidliso kulokuthi baye esibhedlela lomuntu ogulayo kuzayiwa kubosiyazi agajiswe umuntu akhiphe amanzi wonke emzimbeni.
Kambe ungaphila ungasela manzi emzimbeni, baqanjelwe amanga ogogo labobabakazindini kuthiwe yibo abaloyayo yena umuntu ezigulela ngokungaziphathi kwakhe lawe lapho okhona nxa ulesihlobo sakho elingakhulumisaniyo ungahlala phansi udle amathambo engqondo udingisise ukuthi libangani uzafumanisa ukuthi izizatho zakhona azilamkantsho.




