Ukwakhiwa kwamabizoqho

Njengamabizo wonke, amabizoqho lawo alengxenye ezimbili — isiqalo lesiqu. Isibonelo: uVusumuzi (ubunye) oVusumuzi (ubunengi).

u+ Vusumuzi — u (isiqalo) Vusumuzi (isiqu), o + Vusumuzi > o (isiqalo) Vusumuzi (isiqu).
Okumele kunanzelelwe ngokwakhiwa kwamabizoqho yilokhu: Iziqalo zamabizoqho ebunyeni ngonkamisa u –i-lo –u-. Iziqalo zamabizoqho ebunengini ngunkamisa u-o.

Kumabizoqho abhalwayo kusetshenziswa unkamisa kumbe ungwaqa omkhulu. Isibonelo: uNdlovu, uDube, uMoyo, uMvulo, iKezi.

Ukwakhiwa kwamabizoqho kwezinye incezu zenkulumo: Amabizoqho avela emabizweni nje: amandla – uMandla – (a)u + mandla –uMandla, isizwe > uSizwe – (i)u + sizwe > uSizwe, indlovu >uNdlovu – (i)u + ndlovu > uNdlovu.

Lapha sisusa unkamisa wakuqala webizonje besekuqalwa ngo –u, ungwaqa olandelayo alotshwe ngebala elikhulu.

Amabizoqho avela ezinciphisweni: isigujana – > uSigujana – (i) u + Sigujana > uSigujana; ijahana > uJahana – (i)u +jahana > uJahana; usisinyana > uSisinyana – (u) u + sisinyana > uSisinyana.

Sisusa unkamisa wakuqala wesinciphiso besokuqalwa ngu – u, ungwaqa olandelayo ulotshwe ngebala elikhulu.

Amabizoqho avela ezabizwaneni zenani: zodwa >uZodwa – u= zodwa > uZodwa; zonke > uZonke – u+ zonke > uZonke.

Related Posts

Ilizwe lamukele izidumbu zabathathu ababulawa e-UK

Bongani Ndlovu IZIDUMBU zezizalwane zakuleli, uNothabo Zandile Tshuma, lamadodakazi akhe amabili, uNatalie loNala, okucatshangelwa ukuba babulawa e-United Kingdom kunyanga edlulileyo, zifike ngoMvulo ekuseni egcekeni lendizamtshina eleRobert Mugabe International Airport, eHarare.…

Inina lihlalisa ingane (12) esitofini esitshisayo ngokuqamba amanga

Danisa Masuku KULENINA lesigabeni seNyathi, eMatabeleland South elenze isihluku ngokuhlalisa indodakazi yalo phezulu kwesitofu esitshisayo, ngesizatho sokumjezisa ukuthi uqambe amanga. Lokhu kudale ukuthi indodakazi itshe kabuhlungu. Inina leli kubikwa lalibhembe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×