YiNtatheli Mthunywa
KULENINA elileminyaka engu-40 yokuzalwa leMasvingo eseliphume egcekeni elithi kalisalifuni idlozi lokuloya nanko phela selimhlupha.
Inina leli, igama siligodlile, lithe selifelwe ngabantwana bonke njalo kalizwani lezihlobo kunye labangane ngenxa yedlozi leli eliphezulu kwakhe.
Uthe wacatshelwa inhlanga zokuloya lezi emhlane ngabanye abathakathi angabaziyo.
Uthe wafelwa ngabantwana abane, abancane labakhulu, kunye lomunye owayeselungela ukubhala imihloliso yakhe kaFomu 4.
“Uhlupho lwami yikuthi ngiyaloya. Angilanhloni ukukutsho lokhu, ngesizatho sokuthi kangiselakho ukuthula, akulamuntu ozwana lami, kusukela kuzihlobo zami kunye lalapho engendele khona. Ngaqala ngiphupha ngisemangcwabeni, ngiphanda amangcwaba, ngisidla inyama zabantu labanye abathakathi. Lokhu kwaqhela ngaze ngabona sengizibona ngiphandle kweguma, emangcwabeni, labanye engiloya labo. Abesifazana engibaziyo esihlala labo,” kutsho inina leli, elihlala ngaphansi kwenduna uBota, eZaka.
Uthe lapho adinga khona uncedo ezinyangeni kunye lakubaphurofethi utshelwa ukuthi uyaloya, ungumthakathi.
“Ngikhululekile ukuchaza udubo lwami elizweni lonke ukuze ngithole ongangincedisa. Akulamuntu ofuna ukukhuluma lami lapho engihlala khona, lalapho engendele khona. Omalume bomkami bangitshaya ngezigodo besithi ngibangela ukufa kwabantu lokugula kwabanye loba indaba le yambambathwa; kayizange iyefika emapholiseni. Ngahamba ngayakwelatshwa, kodwa ngafika ngatshela omongikazi ukuthi ngangenelwa yizigebengu zangitshaya,” kutsho inina leli.
Inina leli libuye laveza ukuthi ngenxa yokufa kwabantwabakhe, uyesaba ukuthi lalo amphetheyo angafa laye ngenxa yedlozi lobuthakathi leli.
“Idlozi lokuloya leli kangisalifuni, njalo ngalicatshelwa ngingakwazi. Kuthiwa ngafakwa inhlanga zakhona emhlane. Inyama yabantu esiyidlayo imbi okumangalisayo,” kutsho yena.
UMnumzana George Kandiero, ongomkhulu kunhlanganiso yeZimbabwe National Traditional Healers Association (Zinatha), uthe umuntu ulakho ukuloya engazi ukuthi yikho akwenzayo, ikakhulu labo abafakwa inhlanga kumbe abadliswayo.
Ubuthakathi buyatshiyana. Kukhona obosendo, labo ke uyadliswa kumbe ufakwe inhlanga. Nxa ulalobu kawubikwazi ukuthi uyaloya kodwa obosendo uyabe usazi mhlophe, ngaleso sizatho abantu kumele bahlale bencediswa emasontweni kumbe ezinyangeni,” kutsho uMnu Kandiyero.




