Nkosilathi Sibanda
UMLOBI uZwelithini Dlamini usephinde wethula ugwalo olutsha lolimi lwesiNdebele olubizwa ngokuthi Akungiqabuze mbijana,” olukhangelelwe ukuzilibazisa ngesikhathi esifanayo lufundise abasakhulayo ngokubalulekileyo empilweni.
UDlamini, olodumo kwezokuloba kuleli, usethole inhlonipho ngokuqhubeka ememethekisa ulimi lokusebenzisa ingwalo ekwakheni isizwe.
Umhleli wezingwalo zesiNdebele ngaphansi kwePentolacut Publishers, uSamantha Nunu, ohlaziye kabanzi imisebenzi kaDlamini, uthe ugwalo lolu lulungele wonke umuntu, kusukela kubafundi ezikolo kusiya ebadaleni.
“Lolugwalo lwethula impilo yolutsha. Lukhangele impilo yabalingiswa ababili abayizelamani, uKhulubuse loNtombizanele, lusukela besesikolo luye ekuqaleni kwempilo yabo yobudala,” kutsho uNunu.
Uqhubeke wathi ugwalo lolu luphethe imfundiso eqakathekileyo mayelana lokuziphatha kwabatsha, ukuhlonipha abadala kunye lokuzihlonipha.
“Lokhu kuvezwa kakhulu ngendaba kaNtombizanele ozithola engena enkingeni ngenxa yezinqumo ezingalunganga,” nguNunu lo.
Uthe okunye okuqakathekileyo kugwalo yikufundisa intsha ukubaluleka kokucabanga kabili ngaphambi kokungena
emathandweni, ukuze kwenqatshelwe impumela ezimbi ezingaphazamisa ikusasa.
Ugwalo lolu, ngokuchaza kukaNunu, lukhuthaze ngokubaluleka kwemfundo, lukhumbuze intsha ukuthi loba kunzima kangakanani, isikolo siyisisekelo sekusasa elihle. Luphinde luthinte lodaba lwezidakamizwa, luveza lengozi yokuzisebenzisa empilweni, emzimbeni lasengqondweni.
“Kubalulekile ukuthi intsha inanzelele ububi bezidakamizwa ukuze ingalahlekelwa yikusasa layo. Kodwa njalo ugwalo lutshengisa ukuthi labo asebewele kulumgodi bangaphuma nxa bethola uncedo,” kutsho uNunu.
UDlamini, owaziwa njalo ngokuthi “Mjabulisi” uselobe ingwalo ezintathu. Olokuqala ngoluthi “Ithendele elihle ngelikhala ligijima,” eliliqoqo lenkondlo. Elinye ngelithi, “Survival of the fittest,” aliloba lenye imbongi uPortia Tshuma.
Ngaphandle kokuba uDlamini uyimbongi eseyahaya emitshadweni eminengi njalo ngo-2021 wakhipha i-CD yenkondlo ethi, Sisempini. Usebenza njalo njengomhloli wamehlo ngaphansi kweCouncil for the Blind.
Phakathi kwendondo asezitholile, kuleyeHavilla School of Language Competition eHarare leye-Outstanding Poet ngaphansi kweMatebeleland Cultural Awards.




