Lovemore Dube
ISIGABA seMatobo, eMatabeleland South sizimisele ukulwisana lokusetshenziswa kwezidakamizwa, ngokusebenzelana loMbusi Dube, isizalwane sakuleli, esihlala e-United Kingdom.
UDube uthe umuntu wonke ulaso isihlobo esilohlupho lwezidakamizwa, ngakho kumele kulwiswe uhlupho lolu ukuze kwehle inani labantu abagqilazwe yizidakamizwa.
Ukutsho lokhu ngemva kokubikela iphephandaba likazulu ukuthi lonyaka uzakuba lemidlalo lapho okuhloswe ukulwisana lenhlupho ezibhekane labasakhulayo.
Imidlalo le, uthe izabe iseMatobo, esiqintini se-St Anna mhlaka 22 Mpalakazi 2026.
“Ngibone kufanele ukuthi lami ngibambe inhlelo ezinjengalezi kwelakithi ukuze ngiphakamise isigaba. Ukusetshenziswa kwezidakamizwa ludubo lomuntu wonke njalo ngeke sagoqa izandla silukhangele,” kutsho uDube.
“Sekuphambanisa abasakhulayo, bona okumele basisukumise kwelakusasa ngemisebenzi etshiyeneyo. Kubuhlungu ukutshengiswa osakhulayo uzwe kuthiwa ubelethalenta elikuzinga eliphezulu kodwa useqedwe yizidakamizwa.
“Ngilabafowethu abagoqela uLance Tjikuye Maphosa esesiqoqe ukuthi sibe lemidlalo yebhola ezathatha abantu bendawo ezimbalwa ezitsheyeneyo kusigaba sakithi. Kuzadlalwa ibhola kodwa kuzabe kulabezempilakahle bekhuluma ngenhlupho zalamhlanje, kuxwayiswa abasakhulayo ukuthi ezemidlalo ziyimpilo.”
UDube uthe abatsha baswela usizo lokuthi babe lemisebenzi engabakhipha ezitaladeni.
“Nxa singabapha okokwenza, babone lokuthi kungabafikisa khatshana, ngilethemba isikhathi sokuyanatha lokudlala labantu abangasibo kungabasilisa kwezempilakahle njalo ezemidlalo zibaphe ikusasa elungileyo.
“Ezemidlalo khathesi ziyaphilisa, zinyanceda ukuthi imizimba ihlale ilungile ingabamba bambi okuyimikhuhlane. Umzimba womuntu ohlala egijima unceda lengqondo,” nguDube lo.
Imidlalo yalonyaka ngeyesine, lokhe uDube wasungula uhlelo lwakhe, ngemva kokuqhuba eminye koBulawayo laseMaphisa.
Useleminyaka eminengi enikeza izipho zempahla yenguqu ephathisa izikolo lamaqembu nje azimele wodwa.
“Ngikhule ngidlala ngingagqokanga lutho phezulu, ilanga lingibhaxabula, ngisale umzimba umnyama tshu. Ngabona kungcono ukuthi lami ngiphathise nginike abafowethu labazukulu ithuba lokuthi badlale ngendlela ehloniphekayo, begqokile kungakhanyi ukuthi omunye uyaswela kumbe uyathola,” kutsho uDube.
Uthe lonyaka uzasebenza leMaphosa laye eyinzalo yesigaba.
“Sesibambene loLance Maphosa ukuthi sibe lomdlalo omkhulu ozaphathisa ezempilakahle labasakhulayo.”