Sukulwenkosi Dube-Matutu
ABALIMI abaseMadema Garden, eGwanda eMatabeleland South babika ukuba sebethola isivuno esingcono ngokusebenzisa umquba lemithi yemvelo, njalo sebenelise lokwehlisa indleko zokulima.
Umquba wemvelo ofakwa ngabalimi laba ugoqela owenkomo, imbuzi, owenkukhu lowamanzi. Basebenzisa njalo lamalahle njengomuthi wokubulala izibungu.
Omunye wabalimi laba, uNkosazana Iputsenga Nare uthe bathola imfundiso ku-Agricultural and Rural Development Advisory Services (Ardas) lakubalimi abangosomabhizimusi.
“Siyazenzela umquba lamafethalayiza. Indlela esiyisebenzisayo ilendleko ephansi njalo kuyasiza ekuthini sithole isivuno esiphezulu, abantu badle ukudla okuhlanzekileyo, okungela mithi ephambanisa impilakahle.”
Uthe umquba wamanzi bawenza ngokufaka ubulongwe esakeni, bawubeke phakathi komgqomo, besebevala okwamaviki amathathu kusiya kwamane.
Kumquba lo, owenziwa nge-thermal, kuhlanganiswa amahlanga omumbu kumbe i-lucerine lobulongwe. Umuthi wamalahle bawenza ngokuhlanganisa isepa (green bar), amalahle lamanzi. Lokhu kubekwa ukuthi kuhlangane okwelanga elilodwa.
Umgcinisihlalo weMadema Garden uEggie Mazibeli, uthe ukusebenzisa umquba wemvelo lokuzenzela umuthi lamafethalayiza kubaphathise kakhulu.
“Siquma quma isepa ye-green bar, sifake izicucu zonke emanzini phakathi kwezigubhu, sibe sesifaka emlilweni.
“Siyagoqoza ukuze konke kuhlangane. Ngemva kwalokhu, sifaka i-10kg yomlotha embizeni, sihlanganise konke.”
Umsekeli kamqondisi weArdas eMatabeleland South uMnumzana Bhekilizwe Ncube, uthe ugatsha lwabo lufundisa abalimi abanengi, kuhloswe ukuthuthukisa inhlelo zokulima ezilondoloza imvelo, impilakahle lokwehlisa indleko.




