UMTHUNYWA

Ukuhlukuluzana akuphele ezikolo

Indaba zokuhlukuluzana kwabafundi ezikolo kungathi ziyakhuphuka kulezinsuku okungumkhuba omubi njalo olakho ukubisela emuva ezemfundo.

Ukuhlukuluzana lokhu kuza kuyimihlobo eyehlukeneyo kungabe kuyikutshayana kumbe ngokwengqondweni okubangela ukuthi lowomfundi acine ezibona engasi muntu walutho.

Kunyanga ezedluleyo kuke kwasabalala ividiyo kunkundla zokuxhumana yabafundi abangabafana ababetshaya omunye oyintombazana.

Umkhuba lo mubi njalo udinga ukuthi inhlanganiso ezehlukeneyo zisebenze ndawonye ukuze kulwiswe umkhuba lo uphele.

Ugatsha lwezemfundo, olwePrimary leSecondary Education lwakhipha Secretary’s Circular No. 6 of 2023 olulemibono elakho ukuncedisa ukuqeda umkhuba wokuhlukuluzana kwabafundi kepha nxa kuyikuthi izikolo zizayisebenzisa ngendlela eqondileyo.

Ukuhlukuluzana kunye lokulwa kwabafundi kubi ngoba kwezinye izikhathi kucina kubangela ukuthi abanye abafundi balahlekelwe zimpilo zabo.

Nyakenye koBulawayo kulomfundi wesikolo seHamilton High oleminyaka engu-17 owagwaza wabulala omunye umfundi kungxabano zabafundi lezi.

Sekuke kwaba njalo lolunye udaba lomfundi owazibulalayo andubana atshiye ebhale incwadi esithi ubehlukuluzwa ngabanye abafundi esikolo.

Abanye njalo abafundi bacina betshiya imfundo endleleni ngenxa yokwesaba ukuqhubeka behlukuluzwa ngabanye abafundi ngendlela ezehlukeneyo.

Zonke lezi zindaba ezingakhangelelwanga ukuthi umfundi abhekane lazo esikolo.

Kwesinye isikhathi uhlupho olukhulu oluba khona yikuthi umfundi akula muntu angamtshela ngokuhlukuluzwa abhekane lakho.

Ngaphandle kwalokho ukusetshenziswa kwezidakamizwa ngabanye abafundi ngesinye sezizatho esenza abafundi bacine behlukuluza abanye.

Isimo lesi siveza ukuthi ezikolo izinto kazimanga kuhle, njalo kudinga ukuthi kulungisiswe inhlupho lezi masinyane.

Kubuhlungu ukulahlekelwa ngumntwana ngendlela enje, ikakhulu ngesizatho esingavikelwa.

Ukuhlukuluzana kwabafundi kubangela inhlupho emzimbeni kunye lasengqondweni lokhu okubangela ukuthi abanye bacine bezibulala.

Kudinga ukusebenzisana kwabazali, ababalisi, abafundi ngokwabo, uzulu kanye lenhlanganiso ezibona ngezemfundo ukulwisa uhlupho lokuhlukuluzana kwabafundi esikolo.