Siphathokuhle Ngulube
Sibonani bafundi. Ngithemba liqhuba kahle kumihloliso yenu ehlukeneyo. Asiqhubekeni silungiselela amaphepha ethu aseleyo singakhathali. Kuleli iviki sizaqhubeka sikhumbuzana ngendlela zokuphendula imibuzo etshiyeneyo kumihloliso yethu. Ake sikhangele umbuzo odinga ukuba sihlaziye IPHIMBO ukuba kumele siwubambe njani. Kanti vele iphimbo kuyini?
Yindlela umuntu akhuluma ngayo kodwa ukukhuluma kwakhe kusuke kuveze obala imizwa yakhe ngalokho akhuluma ngakho. Asithi umuntu ukhuluma ngolutho olumzwise ubuhlungu olungafana lokufelwa ngumuntu oseduze kwakhe.
Indlela lo umuntu akhuluma ngayo, ilizwi kumbe amazwi kungaveza ubuhlungu bakhe lobu.
Phela kwesinye isikhathi lawe oseduze lalowo muntu ungacina usukhala ngendlela nje umuntu ayabe ekhulume ngayo ngolutho olumhlukuluzayo emoyeni.
Ngalokho-ke okumele sikunanzelele okumqoka yikuthi iphimbo lisukela kumizwa yomuntu. Indlela umuntu ayabe esizwa ngayo uyiphumisela ekukhulumeni kwakhe.
Umfundi nxa ezahluza iphimbo lembongi okokuqala yikuthi azwisise ukuba imbongi ibhala ngani njalo izwa njani ngalokho lutho. Asithi imbongi ibhalwa ngesithandwa sayo. Imbongi ingatshengisa amadlabuzane athile. Amazwi awasebenzisayo angaveza ukuthi umuntu lo ucabangani ngesithandwa sayo.
Ngalokho ke emazwini la kuvela sobala imizwa yembongi. Nxa imbongi isithi: “Ubuthongo angibuquthi nxa ngicabanga wena. Ukudla kuyala ukungena nxa ngingakubonanga sithandwa sami”. Amazwi la aveza ukuba imbongi ibalokukhathazeka okukhulu ingacabanga isithandwa sayo okwenza yehluleke lokudla.
Iphimbo lembongi sesingalithathela kumuzwa wembongi. Sithini ke? Sithi iphimbo lembongi lilokukhathazeka ngoba imbongi ingabonanga isithandwa sayo.
Lokhu kwenza yehluleke lokudla. Ngalokho ke asike sicabange amagama esiwasebenzisa nxa sichaza imizwa. Singatsho ukuthi imbongi idanile, izondile, idumazekile, icaphukile, izwa ubuhlungu, kuthi ikhale njalo njalo.
Manengi amagama esingawasebenzisa ukuchaza imizwa njalo yiwo ke lawo magama esithathela khona iphimbo. Asithi imbongi ukhuluma ngentombi yayo akade eyithanda kodwa isimalile. Iyakhala ukuthi ayiboni ukuba uzaqhubeka njani ngempilo.
Sesingathi imbongi ikhathazekile ngakho iphimbo lembongi lilokukhathazeka. Imbongi isingalandisa ngobuhle bentombi eyitholileyo, utsho ukuthi lilanga liphuma ayikho angayifanisa layo.
Lapha imbongi itshengisa ukujabula kakhulu ngentombi le njalo ifisa ukuba baqhubekele phambili nothando lwabo. Sesingatsho sithi iphimbo lembongi lilokujabula.
Imbongi isibanjalo ngokufelwa ngabazali isisele iyintandaze. Usungatsho ukuthi angikwazi ukuba uzaqhubeka njani ngempilo ngoba ibithembe abazali bayo njalo yeyame kubo.
Sesingatsho ukuthi iphimbo lembongi lilokudana ngokutshiywa ngabazali. Ngalokho-ke kuyavela bafundi ukuthi iphimbo lembongi alehlukaniseki lemizwa. Nxa Sithole umbuzo odinga iphimbo kasihleni phansi wonke amagama achaza imizwa. Singaba lawo lawo magama besesisiya enkondlweni sibale inkondlo sizwe ukuthi yiphi imizwa equbuka kumbongi. Nxa seliyitholile imizwa sesisiya ke kuphimbo.
Iphimbo lembongi lingenza uze ube lomfanekiso wengqondo ngembongi. Usungaze uyibone ngelihlo lengqondo uze ubone lentukuthelo imbongi elayo. Asizameni ukulandela izinkondlo ezithile siphume lephimbo lembongi. Asihlanganeni ngeviki ezayo.
