Ugwalo: Umendo, Olulotshwe NguBarbara C Makhalisa
IZIFUNDO ZOGWALO
Sikhumbuzo Dabengwa
Siyahlangana njalo kule iviki bafundi bezingwalo, siqhubeka ngezifundo zogwalo esazisungula kule iviki ephelileyo.Singaze salibala ukuba imiklomela siyizuza ngokuletha isifundo besesisekela ngokutsho ukuba sikuthola ngaphi kugwalo esikufundayo.Qamba isifundo ubuye usekele ngesehlakalo esikugwalo.Asikhangele ezinye zezifundo.
Kugwalo, sifunda ukuba abesintwana ekwendeni babehlukuluzwa ngomkabo ngokuhlalelana khatshana khatshana. Sibona uNdaba esiyasebenza edolobheni etshiya uGugu loyisekazi ayekele ukumthumezela ukudla labantwana waze waxabana loyisekazi.
Siyafunda njalo ukuba umntwana owayesazisa abakubo ngezinhlupho zomendo wayengalalelwa, kusesabelwa amalobolo ayesekhitshiwe. Sibona uyise kaGugu esala ukugcina uGugu ngesiga sokuba wayesengumuntu womnikazi ayesemkhuphele amalobolo engasafuni kuzwa ngokuphenduka kukaGugu emendweni.
Siqhubeka sifundiswa ngempilo ukuba amadoda angothathekile abahamba bakhohlwe imuli ekhaya. Sibona uNdaba ekhohlwa ngabantwabakhe ethatheka ngempilo yamakhikhitha abantwana belamba ekhaya.
Siyafunda njalo ukuba eminye imithetho eyayisebenza kudala yayiloncindezelo kubomama. Sibona amadoda elomkhuba wokutshela umfazi ukuba angaze eza edolobheni engabizwanga ngumkakhe. Kwakuyikudelela lokungahloniphi umkakho ukusukuma ungabizwanga. UNdaba wamsola uGugu embona esiza enganxuswanga edolobheni. Wathi abuyele ekhaya.
Siyafunda njalo ukuba ekwendeni ungaba phakathi kwelitshe lembokodo. Sithola uGugu ehlupheka endlini yomtshado wakhe, ekhiyelwa phandle aze alale emkulwini uNdaba engamnaki lokuba ungumuntu bani.Udliswa imbuya ngokuthi lokhu kwamenza wahlala ngasinqe sinye emendweni wakhe.
Esinye isifundo esivelayo ngesokuthi ubutshapha lamacala akho angakuphethisa entolongweni. Sibona uNdaba ebotshelwa amacala ayewenza ngoba etshaphaza impilo yakhe loJenny owayemdlala labanye obaba. Ngokulwa kwakhe wagcina ebotshiwe waya ejele walahlekelwa yindlu lomsebenzi.
Siyafunda njalo ukuba abangane abaqotho balusizo, kumele bagcinwe. UGugu wagcina ubudlelwano lomngane wakhe uMusa owacina emenza endele kuThulani owayengumnewabo.
Esinye isifundo sivezwa yisaga esithi akulahlwa mbeleko ngokufelwa. UGugu lanxa waphatheka kubi ekwendeni, kazange alahle ithemba lokuzama ukwendela emuntwini owayemthanda njalo elesineke lobuntu obabusedlula obukaNdaba. Sibona eguquka etshiya impilo yeGibithe ahlale eKhenani encediswa nguThulani.
Esinye sesifundo esivelayo ngesokuba sazi ukuba abake babonana bayophinda babonane njalo. Sibona uGugu etshiya uNdaba ayeqala impilo entsha eGwelu kodwa abuye ahlangane loNdaba kanye laboMaZulu ayekade abacina. Dinga ezinye izifundo uzisekele.




