Ugwalo: Emfuleni Wezinyembezi olwalotshwa ngu- Ezekiel S K Hleza
Ophezulu Stinta
Ugwalo lwethu selubanga emaphethelweni, umumo lawo sekusobala suthatha olunye uhlangothi, sekusiya kusiba lokuthula kancane kancane lapho kunanzelelwa ukuthi amabhunu asehlonipha indawo yabantu abamnyama abasadlaleli khona ngokuthanda, kusobala bayifunda ivaliwe babona bakholwa ukuthi umuntu omnyama laye wawufundela umbhobho lo kukanti uyakwazi ukuwuqaqambisa utshaye uchithe.
Emuva lapho esivela khona akulula sihamba lempi le, bekuyibunzima obudabula umphefumulo buhlakaze inhliziyo.
Ngeviki edlulileyo sitshiye uMaMoyo ekhala inyembezi efisa ukuthi angcwabe umntanakhe kanye lomalokazana wakhe ababekhangelwa ngelihlo elibi beyisinengiso, abathengisi, abantu abangela buntu.
Ngokufisa kukamaMoyo sifunda ngesiko lesintu lobuntu ukuthi isidumbu somuntu siyalondolozwa ngendlela ehloniphekayo kulondolozwa Ubuntu, kodwa ke ngomumo othile lokhu kuhamba kutshaywe indiva njengoba nje lamathambo abantu egcwele iganga lonke, asikho kufisa kwabantu ukuthi umumo ubenjalo. Kwaba ngamathambo akhalelwa zinyoka kanye lenyoni zomhlaba.
Kukhanya sekulemizamo yokukhulumisana phakathi kwamabhunu labantu abamnyama kodwa ke imizamo le ayihambi ngokukhangelela kwabantu lokufisa kwabo. Kukhanya yayihambe yabuyela emuva yikho nje lezakhamuzi sezikhala ngelithi amathambo abantwana babo ayelokhu ethe hlikilili egangeni kanye lemibhobho yabo, konke lokhu kwakumele kuqoqwe pho imibhobho yayingeke idojwe yiloba ngubani kwakungaletha ingozi ebantwini.
Ibhunu laliseyisa kakhulu umuntu onsundu litsho lingagqize qhakala ukuthi lona alisoze lidlalise isikhathi salo sizo hlala phansi lomuntu onsundu okusobala bona babezibona bengabantu abangcono kakhulu pho ke akulula ukukhuluma ukuthula nxa kulabantu abadonselanayo omunye ezibona engcono loba nje amabhunu elibala ukuthi akhona amaqhawe lengcitshi zempi oSpinoza ababesethula indizamtshina isemoyeni yehle isingumlotha.
Amanye amazwe omhlaba ayeseyikhangele ngelinye ilihlo indaba yelizwe leZimbabwe sekudingwa inkokheli zeZanla kanye leZipra labakhokhela abafana beganga ukuthi kulungisiswe udaba lolu oluhamba luguqule inyathelo. Abafana babehlanyele omaquphula bonaba indlela yonke ngesikhatshana imota yenye inkokheli yayisinyathele umaquphula kwaphakama amaviri kwaphela imiphefumulo.




