Online Reporter
Sikumbuzo Dabengwa
Ukukhulumisa omunye kuqakathekile esiNtwini. Kakho umuntu odlula omunye angathi wedlula isigodo.
Kufanele laba bantu bakhulumisane. Ake sikhangele izehlakalo ezehlukeneyo sibone ukuba kukhulunyiswana njani kumumo ngomumo.
a) Kusekuseni emasimini lapho okwedlula isakhamuzi sisiya ngaphetsheya komfula. Ekudluleni ubona abantu emasimini begobile behlakula. Nxa ebakhulumisa bonke, uphakamisa ilizwi athi:-
“Basebenzi.” Abakhulunyiswayo sebezavuma- ke, inkulumo ibisiqhubeka sekubuzwana okunye. Akuqondanga ukwedlula abantu besebenza, funa ubelohlupho bude-buduze usubedlule. Kambe ubuyela njani kubo ukuyadinga uncedo? Kuthelela inhloni ukwenza lokho. Abantu bebucwala bayabingelelwa ukudala ubudlelwano obuhle ekuphileni.
b) Nansi indoda iyahaluzela. Yisikhathi senkengane. Ukudla akutholakali ezitolo. Komile. Ompuphu labotshukela kuyafolelwa. Ubona ngosesindwa ukuba namhla ikhona kusitolo sakozibani. Imvama nxa kunje kukhulunyiswana nxele.
Hatshi ngabomo kodwa ngokuphahluka nje. Umqondo uyalahleka umuntu aqale ngafanele acine ngakho. Nangu uNdllovu ebona omunye wamakhehla ethwele impuphu.
“Kanti uyizuze ngaphi impuphu?” kubuza uNdllovu ekhangele usakazana wekhehla ngelihlo lendlala.
“Asibingelelane kuqala wethu,” latsho ikhehla lizidlulela lingagqize qhakala lingavezi lapho elithenge khona impuphu.
Wazonda uNdlovu wadla inja uNdlovu ikhehla selitshaye utshani.
Kambe lubaba usengaze amfihlele lapho athenge khona impuphu? Kalalwazi na ukuba ngendlala ekhona usumane uphahluke nje.
Wakubona laye ukuba wenze iphutha. Pho , yena ubesekhangwe ngakubona kuthwelwe, okuyikho akudinga ngamehlo abomvu.
Kungasenani wafunga wagomela uNdlovu ukuba uzaqala ngokubingelela anduba abuze kumathuba ezayo.
Siyananzelela- ke bafundi ukuba ukuphahluka ubuze umbuzo ungaqalanga wabingelela kubi. Liphutha elikhulu lelo.
c) Akesitsho ukuba kukhulunywa kutheni okulanddelayo:-
Mehlo madala.
Livuka njani.
Litshona njani.
Langalezo.
Asihlanganeni kwelizayo bafundi.
