Ethel Ncube
INGCITSHI kwezokufuya sezixwayise abalimi abagcina inkomo zochago ngendlela abangazilandela nxa befuna ukuphusisa amathole ukumunya.
UMnumzana Cosmas Muzunde ongu-Dairy Officer esabelweni seMatabeleland North ukhuthaze abalimi abafuye inkomo zochago lendlela zokuphusisa amathole lamathokazi ngoba amathokazi kuyiwo aveza ukuthi ibhizimusi yakho yochago iyangaphi.
“Nxa amathokazi eselamaviki amathathu sikhuthaza abalimi ukuthi baqalise ukuwapha utshani obulutshwana njalo nxa amathole selenyanga ezintathu sebengawapha izilimo njalo bawekele entshise,” kutsho uMnu Muzunde.
Uqhubekele phambili esithi nxa amathole esefikisile inyanga ezintathu sebengalungisela ukuwaphusisa.
“Nxa amathole eselenyanga ezintathu sebengawekela emunye okwesikhathi esifitshane babe sebewapha ukudla okuqinileyo lokhu bakungezelele amathole aze eyekele ukumunya.
“Okunye njalo ngesikhathi sokuphusisa amathole sikhuthaza abalimi ukuthi bawanike ukudla okulenhlamvu ezincinyane (grain) ukungezelela ukudla,” kutsho uMnu Muzunde.
Uthe amathokazi kawafuni kuhlaliswa lapho okumanzi khona.
Uthe abalimi kumele babone ukuthi ezibayeni zamathokazi kuhlala komile njalo kuhlanzekile njengoba amathokazi engenelisi ukujayela ukuntshintsha komumo womkhathi.
“Izibaya zamathokazi kumele zivikele emqandweni, ekutshiseni kanye lasebumanzini ukwenzela ukuthi amathokazi engahlaselwa yimikhuhlane.
“Izibaya zamathokazi kumele zingenise umoya njalo kumele zibe ngezivikela amathokazi ukuthi engadliwa ngamaganyana,” kuphetha uMnu Muzunde.




