Ukwakhiwa kwesibanjalo ngesabizwana

Sikhulume ngokwakhiwa kwesibanjalo ngesabizwana soqobo. Nanku esikunanzelelayo kuzigaba zonke. Kuzo zonke izigaba isibanjalo esivumayo sakhiwa ngokuqalisa ngo-yi-esabizwaneni.

Isijobelelo sesabizwana u-na siyalahlwa. Esabizwaneni esikhomba umuntu okukhulunywa laye lakusigaba 1 siqalisa ngo-ng. Nxa silandula siqalisa ngo-a-, sibe sesigxumeka isakhi -si phakathi kwamalunga esibanjalo esivumayo.

Kusigaba 1, lanxa kukhonjwa okukhulunywa laye, sigxumeka isakhi –su-endaweni ka-si. Bakhona abalandula ngokusebenzisa u-aku- lob aka-/kasu- kanje: Nguye: akusuye, kasuye. Yimi: akusimi, loba kasimi. Yiso: akusiso loba kakusiso (njalonjalo).

Ukwakhiwa kwesibanjalo ngesabizwana sokukhomba ngaphansi kwezihloko: isigaba, isibanjalo esivumayo kunye lesilandulayo zehlukaniswa ngeziseduze, buqamama lokude kanje:
Kusigaba1 isabizwana sokukhomba eduze ngu lo. Buqamama ngu lowo/yilowo. Esilandulayo: akusilo/akusilowo. Isabizwane esikhomba eduze lowo. Isibanjalo esivumayo ngulowo. Isibanjalo esilandulayo ngu akusilowo. Isabizwana esikhomba kude kusigaba 1 ngulowaya/yilowaya esivumayo. Esilandulayo ngu/akusilowaya.

Isabizwana esikhomba eduze ngulaba. Isibanjalo esivumayo ngu-yilaba. Esilandulayo ngu-akusilaba. Isabizwana esikhomba buqamama kusigaba2 ngu-labo. Isibanjalo esivumayo ngu-yilabo. Isibanjalo esilandulayo ngu-akusilabo.