LAPHA siqhubeka sikhangela ukwakhiwa kwesinciphiso kumabizo alondebembili kumbe unsinini elungeni lokucina.
Lowo ndebembili kumbe unsinini uguquka abe ngulwangeni anduba kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u-ana ngemva kokususa unkamisa wokucina webizo.
Sikutshengisile lokhu kuviki ephelileyo ngezibonelo ezimbalwa.
Siqala khona lapha sitshengisa inguquko yabondebembili labonsinini besiba ngolwangeni:
Ondebembili Olwangeni
b(inkabi) tsh (inkatshana)
m(intamo) ny (intanyana)
mb(imbambo) nj (imbanjana)
mp(imompi) ntsh (impontshana)
Unkamisa wokucina webizo uyasuswa indawo yakhe ithathwe yisijobelelo sesinciphiso u-ana. Kubizo /inkabi/ undebembili /b/ oselungeni lokucina uyaguquka abengulwangeni /tsh/. Unkamisa /i/ osekucineni uyasuswa indawo yakhe ithathwe yisijobelelo sesinciphiso u/-ana/.
Onsinini Olwangeni
d(idada) > (idajana)
nd(inqindi) > (inqinjana)
th(umuthi) > (umutshana)
nt(umkhonto) > (umkhontshwana)
n(umkhono) > (umkhonywana)
Okumele sikunanzelele yikuthi ondebembili kabangwaqazisi nxa besiba yizinciphiso noma ngabe amabizo akhona acina ngo –o kumbe –u.
Akhona amabizo alabondebezinyo f lo v elungeni lokucina. Wona kawangwaqazisi unkamisa wokucina angazabe ngu –o loba –u, kodwa amane amsuse lowonkamisa wokucina abesejobelela isijobelelo sesinciphiso u –ana.
Nanzi izibonelo: isifo > isifana – isif(o) + ana > isifana; imvu > imvana – imv(u) + ana > imvana; isifu > isifana – isif(u) + ana > isifana.




