Ukwakhiwa kwesinciphiso kuyaqhutshwa

LAPHA siqhubeka sikhangela ukwakhiwa kwesinciphiso kumabizo alondebembili kumbe unsinini elungeni lokucina.

Lowo ndebembili kumbe unsinini uguquka abe ngulwangeni anduba kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u-ana ngemva kokususa unkamisa wokucina webizo.

Sikutshengisile lokhu kuviki ephelileyo ngezibonelo ezimbalwa.

Siqala khona lapha sitshengisa inguquko yabondebembili labonsinini besiba ngolwangeni:

Ondebembili                Olwangeni

b(inkabi)                        tsh (inkatshana)

m(intamo)                     ny (intanyana)

mb(imbambo)              nj (imbanjana)

mp(imompi)                 ntsh (impontshana)

Unkamisa wokucina webizo uyasuswa indawo yakhe ithathwe yisijobelelo sesinciphiso u-ana. Kubizo /inkabi/ undebembili /b/ oselungeni lokucina uyaguquka abengulwangeni /tsh/. Unkamisa /i/ osekucineni uyasuswa indawo yakhe ithathwe yisijobelelo sesinciphiso u/-ana/.

Onsinini                                                                              Olwangeni

d(idada)                                       >                                      (idajana)

nd(inqindi)                                  >                                      (inqinjana)

th(umuthi)                                  >                                       (umutshana)

nt(umkhonto)                             >                                       (umkhontshwana)

n(umkhono)                               >                                       (umkhonywana)

Okumele sikunanzelele yikuthi ondebembili kabangwaqazisi nxa besiba yizinciphiso noma ngabe amabizo akhona acina ngo –o kumbe –u.

Akhona amabizo alabondebezinyo f lo v elungeni lokucina. Wona kawangwaqazisi unkamisa wokucina angazabe ngu –o loba –u, kodwa amane amsuse lowonkamisa wokucina abesejobelela isijobelelo sesinciphiso u –ana.

Nanzi izibonelo: isifo > isifana – isif(o) + ana > isifana; imvu > imvana – imv(u) + ana > imvana; isifu > isifana – isif(u) + ana > isifana.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *