Online Reporter
Sikumbuzo Dabengwa
Umuntu olikhabe ngumuntu onjani bakwethu? Kambe siyananzelela yini ukuba lelibala likabili? Silaso isilimo esibizwa sithiwe likhabe. Siyalinywa njengentanga zonke kodwa sona lanxa sinjengejodo sivuthwa sibebomvu phakathi, besesidliwa siluhlaza. Kukhona njalo ikhabe elingumuntu esizakuthi silikhangele.
Umuntu osebenzisa izandla zombili ngokufanayo ubizwa athiwe likhabe. Kukhona imithetho esiyidingayo emuntwini lo. Akahambi yedwa lumuntu. Uhamba lalo othiwa linxele. Lo laye kusafanele sidingide udaba lwakhe size sibone ukuba ukusebenzisa kwakhe lesisandla kungenelana njani lokuziphatha kwakhe ebantwini kanye lasemphakathini.
Umuntu olikhabe kwesinye isikhathi usuke abe ngosebenzisa isandla senxele kakhulu okwedlula esokunene, esokudla phela. Inxele le ingaba lamandla abadala babesuka bayincindezele ngokumenqabela lumntwana ekusisebenziseni ukuqhubela abantu ulutho oluthile. Kuyazila ukupha umuntu usebenzisa isandla senxele . Umntwana lo usezaphoqeleka ukusebenzisa esokudla elandela umthetho. Bekuzila njalo ukuba adle ngalesisandla senxele. Ngokunjalo usezaziphoqeleka ekusisebenziseni esokudla. Ngokuhamba omunye kucina kuvumile ukuba imisebenzi engaziliyo usezayidedela ingalo yenxele isebenze.
Ayisibo bonke abaphoqelekayo ekusebenziseni isandla sokudla. Abanye bazalwa izandla zonke zisebenza okulinganayo. Usuke ehluke kwabanye ngoba bazabe bekhangelele ukuba uzaphosa induku ngesokudla yena aphose ngesenxele, esokhohlo phela. Umuntu lo akathenjwa ngoba lanxa kukhahlelwa usebenzisa lolunyawo lwesandla sokhohlo. Usuke adide adlala labo ngokwehluka ngaloluhlobo.
Bakhona njalo okusuka kwehlule ukuba basebenzise esokudla isandla. Owenza kanje usuke isandla senxele sibelamandla kulalesi esokudla. Kuyehlula ukuba lesi esokudla asisebenzise ngaphandle kokuhlonipha ekuqhubeleni umuntu ulutho.
Abanye lokudla kwehlule kokuphela. Kuyazila phela esiNtwini ukudla ngesandla senxele ngoba abadala bethi sisetshenziswa ngasese. Ubuntu, inhlonipho iza ngokwemukela zandla zonke. Inhlonipho iyavela ekuqhubeni ulutho zandla zonke, esokudla sihamba phambili. Ukubingelelana lakho kudinga isandla esiyiso nxa sixhawula/ siqhawula.
Izehlakalo:-
Lisesilindweni sebhasi. Nangu umfana eqhubela umtshayeli wemota imali ngesandla senxele ekhangele eceleni.
a) Similo bani esivelayo kulumfana?
b) Kunguwe umtshayeli wemota wawungezwa njani?
Asixoxeni kwelizayo.
